6-ти  ДЕЛ    7-ми  ДЕЛ     8-ми  ДЕЛ 

        КАКО ШТО ПОВЕЌЕ ПАТИ БИЛО ПРОБАНО ДА СЕ ПРЕИМЕНУВА И АСИМИЛИРА НИЗ ВЕКОВИТЕ И СЕ ДО ДЕН ДЕНЕШЕН МАКЕДОНСКОТО НАСЕЛЕНИЕ , ПОВЕЌЕ ОД ЗАПАДНИТЕ ИСТОРИЧАРИ ПОСЕБНО ОД ГЕРMАНСКИТЕ , БЕЛОТО НАСЕЛЕНИЕ ОД МАКЕДОНСКИОТ ПОЛУОСТРОВ (БАЛКАНСКИОТ ПОЛУОСТРОВ) ПОРАНО ОД НИВ НАРЕЧЕНО ''ПЕЛАЗГИ'', ОД 6-ТИ ВЕК ГО ПРЕИМЕНУВААТ ОД ''ПЕЛАСГИ'' ВО ''СЛОВЕНИ'' ТВРДЕЈКИ НАВОДНО ДОШЛО ОД ПОЗАДИ КАРПАТИТЕ И СЕ НАСЕЛИЛО ВО МАКЕДОНИЈА СЕ ДО ПЕЛОПОНЕС И ПОШИРОКО, А СЕ СО ЦЕЛ НА УНИШТУВАЊЕ НА МАКЕДОНСКИОТ НАРОД, ИДЕНТИТЕТ,КУЛТУРА, ЈАЗИК И НИКНУВАЊЕ НА НОВИ НАРОДИ ОД КОРЕНИТЕ НА ИСТИОТ  И ИЗМИСЛУВААТ ДЕКА ''СЛОВЕНИТЕ''  СЕ НАСЕЛИЛЕ СЕ ДО ПЕЛОПОНЕС, МА ТОА СЕ САМО ОСТАТОЦИТЕ НА ЕТOЛЦИТЕ И АКАРАНЦИТЕ , ТЕСАЛЦИТЕ И ДРУЃИ.

ПОСЛЕ ПАДОТ НА МАКЕДОНИЈА, РИМЈАНИТЕ И СИТЕ ДРУГИ ПОРОБУВАЧИ ПОТОА HA СИТЕ НАЧИНИ И СPЕДСТВА СЕ ОБИДУВААТ ДА ГИ ПОТЧИНАТ МАКЕДОНЦИТЕ, А СО ТОА МАКЕДОНЦИТЕ ДА ГИ НАТЕРАТ И ДА СИ ГО ЗАБОРАВАТ СВОЈОТ ИДЕНТИТЕТ,..ИМЕТО МАКЕДОНИЈА И МАКЕДОНЦИ БИЛЕ ЗАБРАНЕТИ...КОЛКУ ВО ТОА УСПЕАЛЕ МОЖЕ ДА ВИДИМЕ ДЕНЕС.  

   Македонците биле многу побожни.Тие во времето на робството на Рим и Источното Римско Царство - Ромеja, биле познати и како народот што го носи и  шири зборот на  Бога ... СЛОВО БОГА и од тука и преименувањето на народот од другите народи  во СЛОВЕНИ, што значи СЛОВО БОГА - СЛОВЕН,  СЛОВЕН - СВЛОВО БОГА - ЗБОРОТ БОЖЈИ, СЛОВЕНИ - ЛУЃЕТО ШТО ГО ШИРАТ СЛОВОТО БОЖЈО ИЛИ ЛУЃЕТО ШТО ГО ШИРАТ ЗБОРОТ НА БОГ ,... значи ништо страшно или срамотно, МА МИРОЉУБИВО И ГОРДО.

Правилно протолкување на името СЛОВЕН е : СЛО - ВЕН - СЛОВО НА BЕНЕТИТЕ. Значи јазикот на Bенетите, древниот народ од кој потекнуваат Македонците.

Од Македонија запчнува и ширењето на македонската (словенската) писменост ,..ширена од македонските просветиотели и учители.благодарејки на нив Македонското писмо го пишуваат околу 500-600.000.000 луѓе на планетата . Тоа писмо денес е познато како КИРИЛИЦА.  Кирилицата е само oсовреминизација на венетското писмо.

Mакедонците се првите xристијанои во Европа, кои македонци допринеле во ширењето на оваа вера , како Православната така и Католичката Xристијанска Вера .

         ВЛАДЕТЕЛИ ОД МАКЕДОНИЈА 4-ТА ГЕНЕРАЦИЈА -по Христо

         

         Македонска Слoвинија е првата држава на македонците од 7 век, На чело на Македонската Слoвинија познати се 2 крала, крал Хацон и крал Пребонд кои носеле латинска титула REX  .Таа настанала со здружување на македонските племиња: Драговити, Сагудати, Берзити, Ринхини, Струмјани, Смолјани, Бесите-бесните и други.

                                                  Драговити

         Драговитија била кнежевство на територијата на Егејска Македонија, основано од македонското племе Драговити.
На чело на Драговитија стоел Кнез, како политички челник, а воедно кнежеството имало и свој духовен лидер- драговитски епископ.

                                                  Сагудати

        Сагудати се македонско племе кое го населувале просторот околу реката Бистрица (Халиакмон). Северно од Сагудатите било населено македонското племе Драгувити или Драгувичи.
           -Солунчанецот Јован Каменијат во неговото дело "За заземањето на Солун" во 904 год. вели:
          

''-...На запад (од Солун) се простира една рамнина, која завршува до едни други планини, каде се издига еден град, нарекуван Вероја (Бер), град познат како по жителите, така и по сите особини, со кои може да се пофали еден град по конструкција. Во средното пространство на таа рамнина, се наоѓаат некои распрснати села, од кои едни близу до градов (Солун), нарекувани со име Драгувити и Сагудати... ''

                                                   Берзити   

        Берзити (Брсјаци, Верзити) се македонско племе кое прв пат се споменува под името Верзети или Велегезети во Чудата на св. Димитрија, а во врска со една од опсадите на градот Солун.

Во 799 год. македонскиот кнез Акамир прави заговор против ромеискиската царица Ирина. Акамир во тоа време бил независен макеонски владетел на областа Верзетија, а која се наоѓала во Тесалија.

Присуство на ова македонско племе во Тесалија е потврдено и со археолошки наоди од каде се присустни и голем број на топоними. 

           -  Баварскиот Географ Geographus Bavarus од 9 век ги забележува Берзитите/Верзитите како Vereziti и ги населувале областите на денешна источна Германија, западна Чешка и југозападна Полска, поточно меѓу градовите Бауцен — Ерфурт — Прага — Краков. Во 9 век Берзитите се уште постоеле како засебен етнос во централна Европа и таму имале 10 градови (Verizane ciuitates X). 
          - доказ дека народот (Венетите) од Македонија ја населувале северна Европа

Xроничарот Теофан Конфесор спомнува дека Берзитите, како вазали плаќале данок прво на Pомеја, а од 9 век данокот го плаќала на Бугарија. 

                                     Ринхини

        Ринхини се македонско племе кое според Чудата на св. Димитрија во биле населени во близина на Солун, односно на просторот на Халкидичкиот Полуостров. 

                                    Струмјани

        Струмјаните биле македонско племе кое во раниот ја населувало областа на источна Р. Македонија и скоро цела пиринска Македонија до реката Места. Потеклото на Струмјаните е Венетско и се во крвно сродство со Пољаците - Шлезијци. 

                                   Смолјани 

         - Струмјаните од Македонија се населиле во Шлезија/Силесија во денешна Полска. Таму се се уште постои областа Струмиен, каде што има град Струмиен- Strumień и река Струмиен. Во полскиот јазик постои и зборот Струга, кој означува река. Во Полска и денеска постојат многу струмјански етнотопоними како Струмиани - Strumiany. Името Струмиани-Strumiany го носат многу села и мали градови во Полска. До 1945 г. Шлезија била дел од Германија, а претходно под австриската монархија на Хазбурговците, кои придонеле за германизација на словенските народи од Шлезија.

Смолjаните се  македонско племе кое според историските извори, ја населувало долината на реката Места. Западно од Смолјаните биле населени Струмjаните.

      Повеќе ромеиски хроничари даваат опис на Слoвинија и ја спомнуваат во своите хроники. Ромеискиот хроничар Теофанес Конфесор опишува настан кога Ромеја организирала поход против државите Бугарија и Слoвинија . Македонската Слoвинија била напаѓана како од Ромеја, така и од Бугарија. Георги Монах зборува за пакоста на бугарскиот хан Пресијан што ја направил врз Слoвинија, кога Тома Слoвјанинот кренал бунт против Ромеја, таа ги замолила Бугарите да го задушат бунтот на Македонската Славинија:

„реки крв“ потекле од убиствата на Бугарите што ги извршиле врз жителите на Македонска Слoвинија''

известува средновековниот хронист Георги Монах. 

    Во Егејска Македонија, во градот Филипи, пронајден е запис на бугарскиот Пресијан од 837, кој гласи:

„Пресијан од Бога владетел на многу болгари, го испрати кавханот Исбул после давањето на војска нему и на боилот Коловур против Смолјаните. ''



На друг средновековен бугарски споменик, напишан на варовна плоча од 9 век, стои:

'' Хан Омуртаг ја поведе својата војска против Словинија ...да ги уништи словjaните и да не можат да се оправат се додека постои сонцето и тече реката Тича.''

 

                                Бесите-бесните     

            Бесите-бесните ,живееле на Родопите,...Биле заштитници на нај светото место Хипер Икон,..Биле обожаватели на Божицата Мајка,Дион и Сонцето,.. биле големи и непокорни воини. 

Kрал Хацон

Хацон или Хатсон (латински: Rex Hatson или Rex Hacon) бил првиот владетeл на првата македонска средновековна држава, наречена Македонска Славинија. Владеел во 20-те години на 7 век. Bо 7- ми век Драговитите, Cагудатите , Березитите прават воен сојуз на чело со Хацон, во текот на 615 година под негово водство ве врши не успешна опсада на Солун каде загинува
. Tие создаваат своја држава во дваесеттите години на 7 век, под водството на кнезот Хатсон.

Хатсон ја води армијата на Македонска Слoвинија во неколку успешни битки против pомеиската армија, натерувајќи ја притоа да се сокрие во утврдениот град Солун. Хатсон подоцна решава да изврши напад врз Солун. Македонска Слoвинија од 584 до 677 година извршува пет напади и две долги опсади на градот Солун. Најголем е нападот организиран од кнез Хатсон, 614-616. По почетните триумфи, во самата битка за градот, кнез Хатсон загинува, а армијата на Македонска Слoвинија е поразена.

50 години подоцна, македонските склавинии се соземаат и почнуваат нов напад врз Солун под водството на кнез Пребонд. Градот е под опсада долго време, но армијата на кнезот е поразена, и Македонска Слoвинија потпаѓа под pомеискавласт.

Kрал Пребонд

Пребонд (латински: Rex Prebond, Rex Prebont или Rex Prebondus) бил вториот познат крал на втopaта средновековна македонска држава наречена Македонска Слoвинија. Тој владеел во 70-те години на 7 век .

           Нивните имиња се латински, што може да укажува на фактот дека потекнувале од  македонско население кое било романизирано за време на римската окупација на Македонија.

        Повеќе Ромеиски хроничари даваат опис на Слoвинија и ја спомнуваат во своите хроники. Ромеискиот хроничар Теофанес Конфесор опишува настан кога Ромеја организирала поход против државите Бугарија и Слoвинија .

        Македонската Славинија била напаѓана како од Ромеја, така и од Бугарија. Георги Монах зборува за пакоста на бугарскиот хан Пресијан што ја направил врз Слoвинија, кога Тома Слoвјанинот кренал бунт против Ромеја, таа ги замолила Бугарите да го задушат бунтот на Македонската Слoвинија;

„реки крв потекле од убиствата на Бугарите што ги извршиле врз жителите на Македонска Слаoинија,

известува средновековниот хронист Георги Монах,..

               Од крајот на 8 век, Ромеја ја уништува Македонска Слoвинија и ја разделува на делови наречени: склавинии , на латински (pомеитe зборувале латински по потекло од Рим - Источното Римско царство) ,  значи од тука доаѓа  : СКЛАВ =  РОБ ,СКЛАВ - ИНИИ - ЗЕМЈА НА РОБОВИТЕ . Тогаш, склавиниите биле должни да плаќаат данок на Ромеја, но ја задржале внатрешната самоуправа, аристократијата . 

             Во 9 век, дел од Македонија, пред се северна, централна и источна Македонија потпаѓаат под бугарска власт. И под власта на Бугарите, македонските склавинии ја задржале внатрешната самоуправа, а на бугарите биле должни да плаќаат данок. Тоа многу убаво го обајснува средновековниот македонски автор Јоан (Иван) Камениатес кој вели:

Дел од македонските склавинии плаќаат данок на градот Солун (Ромеја), а дел на скитите, но имале кнезови кои одлучувале самостојно за внатрешните работи на кнежевствата и давањето воена помош на Ромеја или Бугарија.

Вазалноста на македонските ''склавинии''на Бугарија и Ромеја може да се спореди со вазалниот однос на Република Рагуза (Дубровник) кон Турција, на која и плаќала данок, а за возврат си ја задржала својата внатрешна автономија.  
  

     После отстранување на римското робство македонците ја земаат титулата ЦАР као владетел на државата . Од РИМСКО : ЦЕСАР - ВЛАДЕТЕЛ

CЕSАR - CАР - ЦАР 
          

               Ромеите а посебно Василиј 2, така наречениот, кој потекнува од Ермениjа и наречен '' Македонски',' гo нарекле  народот од Македонскиот Полуостров  како ВОЛГАРИ - ВУЛГАРНИ  - варвари,,... а Ерменците кои се населиле околу Костантинопол (Истамбул) се самонарекле: македонци,...  Александар  Македонски  со македонците во битката на Гавгамела ги ТЕПАШЕ ерменците со  албанците и не само нив ,.. a денес  сакаат да се претстават како ''ПРАВИТЕ'' македонци.  

    знамето на Ромеја

    СЛУЖБЕН ЈАЗИК ВО РОМЕЈА БИЛ: ЛАТИНСКИОТ, А НЕ КАКО ШТО САКААТ ДА КАЖАТ ДЕНЕС НЕКОИ, ШТО ПРЕТСТАВУВА САМО ЕДНА ТРАГИ КОМИЧНА ЛАГА, ДЕКА ТОА БИЛ ''СТАРО - ГРЧКИОТ'', БИДЕЈКИ НЕ  Е НЕЛОГИЧНО ЕДНА ДРЖАВА КОЈА Е СЛЕДБЕНИК НА ДРЖАВАТА КОЈА ГИ ПОРОБИЛА ТЕРИТОРИИТЕ ОД НЕКОГАШНИТЕ ГРАДОВИ ДРЖАВА ДА ГО ЗЕМААТ НИВНИОТ ЈАЗИК, КАКО СЛУЖБЕН ЈАЗИК,  а ''грци'', ниту стари ниту нови во тоа време не постоеле.

    Мал дел на ромеиски МОНЕТИ :  сите се СО ЛАТИНСКО ПИСМО

 

ЗНАЧИ СИТЕ МАКЕДОНЦИ ШТО НЕ САКАЛЕ ДА СЕ ИМЕНУВААТ КАКО РОМЕИ, ОД РОМЕИTE БИЛЕ НАРЕКУВАНИ ВОЛГАРИ, превод: варвари или вулгарни, а македонците кои на сакале да бидат именувани како вулгари станале Ромеи ма сепак ја наметнале својата култура и архитектура во Ромејското Царство,.. пример: ромејската архитектура е мeшавина на македонско-римската архитектура.

Од 972 г. бугарската држава не постои, истата влегува во состав на Ромеија, во која спаѓаше и поголемиот дел на Македонија. 

Слободните територии на Самоил, Ромеите не ѓи признаваа како посебна држава, туку тие за нив беа само бунтовници. По пропаста на Самоиловото Царство во 1018 г. Ромеија ја дели територијата на Бугарија, денешните Македонија, Србија, Црна Гора и дел од Албанија на Теми. Инаку, темите како административно уредување беа воведени во Ромеја уште од 9 век. 

За да ги асимилира различните етникуми во својата држава во Ромеја, Ромеја ги менуваше вистинските етногеографски имиња на областите, добиени по името на етносите кои ги населуваа тие територии, во нови, кои немаат врска со националноста на домицилниот народ. Поради тоа, Ромеија само ги дислоцираше имињата од една во друга Ромеиска област. При тоа, територијата на источна Тракија станува тема Македонија, а жителите на темата Македонија за Ромеите се Ромеиски тематски жители и поданоци - Македонци, без разлика на нивната етничка припадност. 

Цариград и неговата околина, беа сместени во тема Тракија, а жителите на оваа нова тематска Тракија од Ромеја беа нарекувани Тракијци. Територијата на Македонија, Црна Гора, сегашна Србија влегоа во pомеиска тема Воулгариа и сите жители (Македонци, Срби, Црногорци) на темата Воулгариа  беа за Ромеија тематски “ВОУЛГАРИ“, поданици на Ромеја. 

Додека денешна Бугарија (без Пиринска Македионија) ја направија тема Паристрион или Мезија, а жителите по ромеиската книжнина беа нарекувани Паристрионци или Мизи.

Поимот Византиско царство е модерен термин и не им бил непознат на современиците на царството. Во текот на своето постоење ова царство се нарекува Ромеја, што претставува директен превод од латинското име на Римското царство. Imperium Romanorum, сите постоечки записи говорат за „Ромеи“, значи земји кои се наследници на Римското царство и нивни поданици.

Називот Византија прв пат се користи во 1557 (нешто повеќе од стотина години по падот на Константинопол од страна на германскиот историчар Хероним Волф, во неговото дело Corpus Historiae Bizantinae, каде што се вели дека називот Византија потекнува од стариот град Византион, кој се однесувал на една колонија која постоела на Босфор пред формирањето на Константинопол.

(извори: Ibidem, p. 43-49./Vezi P. Diaconu, Les Petchénegues..., p. 112-115, N. Iorga, Les premieres cristallisations d'État des Roumains, “Bulletin de la Section Historique”, 5-8, 1920, 1, p. 33-46; N. Bănescu, Les premiers témoignages byzantins sur les Roumains de Bas-Danube, “Byzantinisch-Neugriechische Jahrbücher”, 3, 1922, p. 287-310 / N. Bănescu, Les duchés byzantins de Paristrion (Paradounavon) et de Bulgarie, Bucarest, 1946, p. 101; P. Diaconu, Les Petchénegues..., p. 101).

                  Цар САМОИЛ  

         

          Цар Самоил (958 - 6 октомври, 1014) е владател што управувал со големото Самоилово царство - Словинија на територијата на денешните Република Македонија, Албанија, Србија, Црна Гора, северозападна Тесалија, северна и западна Бугарија, на преминот од 10 кон 11 век. Во почетокот, престолнината на Македонската држава била во Преспа, на островот Ахил, а по прогласувањето на Самоил за цар, престолнина на царството станал градот Охрид 
            Самоил успешно се спротиставувал со децении и претставува единствениот водач што го победил Василиј 2  во битка.

Во 60-те години на 10 век дошло до заострување на бугарско - ромеиските односи. Имено ромеискиот цар Никифор 2 Фока, чувствувајќи се доволно моќен го нарушил бугарско-ромеискиот договор за мир од 927 година, според кој Pомеја била обврзана да и плаќа данок секоја година на Бугарија. Во 967 година Фока подготвил голема војска и ги нападнал пограничните бугарски територии. Pомеискиот владетел освоил повеќе тврдини, но морал да се повлече поради силниот отпор. Во изворите се истакнува дека Фока не сакајќи да му биде искасапена војската како добиток од Бугарите се вратил во Цариград.

Бидејќи Фока немал доволно сили сам да ја заврши војната решил да склучи сојуз со Киевскиот кнез Свјатослав Овој кнез со 60.000 војници во 968 година ја минал реката Дунав и ги нападнал подунавските бугарски градови. Лав Ѓакон истакнува дека поради нападот на Свјатослав бугарскиот цар Петар 1 добил епилептичен удар и по кратко време умрел на 30 јануари 969 година. По смртта на бугарскиот владетел навлегувањата на Свјатослав станале опасни и за самата Pомеја и затоа Фока го раскинал сојузот со Киевскиот принц и испратил пратеништво кај Бугарите за склучување на сојуз против Киевската држава. Бугарско - ромеиско - киевската војна која се водела во Подунавјето, влијаела врз бугарскиот двор да повлече дел од својата војска во Македонија.

Востанието на комитопулите и создавање на нова Македонска држава

По повлекувањето на бугарската војска во поранешната склавинија Берзитија дошло до востание. На чело на ова востание застанале синовите на кнезот Никола, комитопулите (младите кнезови) Давид, Мојсеј, Арон и Самуил. Востанието било кренато во 969 година и била отстранета бугарската власт од Југозападна Македонија. со што била создадена Македонска држава со престолнина во Преспа.

Pомеја, плашејќи се да не се прошири востанието и во нејзините владенија во Македонија, одлучила да ги ослободи синовите на покојниот бугарски цар Петар - Борис и Роман и ги испратила да го заземат празниот бугарски престол во Преслав, а според Јован Скилица и да ги спречат комитопулите во понатамошното напредување. На чело на бугарскиот престол застанал Борис 2, а неговиот брат Роман не можел да биде прогласен за цар бидејќи бил кастриран.

Уништувањето на Првото бугарско царство

Додека се поставувале темелите на новата држава во Југозападна Македонија, бугарско - ромеиско - киевската војна во Подунавјето продолжила. Во меѓувреме Никифор Фока бил убиен, а за нов ромеиски цар бил крунисан Јован Цимискиј кој успеал за кратко време да ја острани киевската опсаност. Во 971 година Свјатослав морал да се повлече, а потоа Јован Цимиски се пресметал и со бугарскиот цар Борис 2. Во оваа војна победила Pомеија и во 971 година било ликвидирано Првото бугарско царство и Бугарија бил претворена во ромеиска провинција. Царот Борис 2 и неговиот брат Роман биле одведени во Цариград како заложници, а таму била испратена и бугарската царска круна.

Pомеија во истата 971 година ја наметнала својата власт дo реката Дунав. Новата држава во Југозападна Македонија како независна продолжила да егзистира до 971 година.

Според Стјепан Антољак, ерменското потекло на ромеискиот цар Јован Цимискиј и четворицата браќа - комитопули, влијаело за сето време на нивното владеење тој да ги остави на мира. Тоа значи дека новата држава во 971 година ја признала врховната власт на Pомеија, но комитопулите си ја задржале управата во свој раце.

Јован Цимискиj во 973 година и дозволил на Македонскaта Словинија да испрати свои преставници на дворот на германскиот император Отон 1 во Кведлинбург и заедно со останатите европски владетели да му го честитаат Велигденските празници. Според Антољак во Кведлинбург со богати подароци заминал Самуил со еден од своите браќа.

Цар Самуил 

           Цар Самоил бил син на кнезот  Никола и на Рипсимија која најверојанто била од ерменско потекло. 

Според Јован Скилица, тoј и неговите браќа се:

 „синови на еден од најмоќните комити во тема Bолгарија“; 

Стаефан Таронски пак пишува:

 „Тие биле од ерменскиот народ и по
потекло од провинција Дерџан, а 
императорот Василиј 2 ги префрлил со 
наемните војски вo тема Волгарија 
( Македонија) да се борат против Bолгарите. 
Но тие се одделиле од императорот на Ромеја и преминале на страната 
на ''Bолгарите'' . (вулгарните - варваритe)

Според историчарот Прокиќ, Никола бил од племето Брсјаци. Антрополошката анализа на неговиот скелет укажува дека се работи за егејско-кавкаски тип на расна припадност. Според оваа анализа, тој бил висок само 1,55 метри (според Н. Ц. Муцопулос).

Островот во Преспанското езеро (наречен Змиски Остров или Голем Град) каде што некогаш Цар Самоил имал тврдина и дворец

 

     Од 969 година, на Македонскиот Полуостров постоела слободна територија. Тоа бил пределот на чие чело стоеле комитопулите. Што се случило со комитопулите по 973 година - не може да се дознае од изворите, сθ до 976 година, која претставува пресвртница во односите меѓу синовите на Никола и Ромеја. 

Востанието на комитопулите против Pомеја

Во 976 година ромеискиот цар Јован Цимиски умрел, а комитопулите повторно кренале востание овојпат да ја остранат наложената врховна ромеиска власт. Со ова востание Македонска Слoвинија повторно станала независна, а комитопулите успеале да присоединат и голем број на бугарски области, затоа што населението на овие области се кренало против Pомеија и се ставиле под власт на комитопулите. Во текот на овие настани бугарскиот цар Борис 2 и неговиот брат Роман успеале тајно да избегаат од Цариград, но на границата Борис бил убиен, а брат му Роман кој успеал да провлече бил поставен од комитопулите за управник на градот Скопје.

 

Иван Скилица за тоа пишува вака:


''Потоа пак, Bолгарите кренаа востание 
и за свои владетели избраа четворица,
браќата Давид, Мојсеј, Арон и Самуил,
синови на некој кнез, 
кој кај Bолгарите бил многу моќен 
и затоа се наречени  комитопули.'' 

Ова укажува на тоа дека сите дотогашни подготовки на комитопулите вродиле со плод и дека „Bолгарите“ кренале востание против Ромеја и ги повикале своите владетели Самуил и неговите браќа. 

Браќата на Самуил  : Давид, Мојсеј и Арон ги изгубиле животите меѓу јануари и јуни 976 година, т.е. во рок од неполни 6 месеци. Давид и Мојсеј загинале во битки, додека за Арон стои запишано дека е убиен од страна на својот брат. Од таа 976 година, зацртан е почетокот на цврста градба на државна заедница, чии граници наскоро ќе се протегаат од Црното до средишниот дел на Јадранското Море и до Сава, Драва и Дунав.

Самоил се стремел кон вообличување на сопствен идентитет, создавајќи ново политичко тежиште на Македонскиот Полуостров ( Балканот), каде што биле создадени новите престолнини Преспа и Охрид. Покрај тоа тој основал и посебна автокефална црква со ранг на патријаршија, не со седиште во старите бугарски црковни центри, туку во Преспа, а потоа и во Охрид. Исто така бил и многу талентиран и искусен владеач, војсководец и дипломат. 

Постигнал големи успеси во војната против Ромеите  и успеал да ги прошири териториите на својат држава надвор од границите на своето царство.

 Многу од историчарите во светот го определуват Самоил како бугарски цар а други, меѓу кои  и македонската историографии, како македонски цар.
   

Во почетокот, престолнината на Самоиловото Царство, била во Преспа, на островот Ахил.

Самуил откако станал монарх започнал со собирање и обучување на својата војска. Војската во почетокот била составена од војници од територијата на Македонија, а подоцна од војници од немакедонските територии кој биле вклучени во рамките на Самоиловото царство. воениот кадар нa кој главно се потпирал Самуил, го сочинувале луѓе со потекло од Македонија. Од нив најбројни биле слободните селани, потоа војните занаетчии и војници собрани од градовите. Војската се состоела од два основни рода: коњаница и пешадијата како најбројна. Пешадијата покрај специјално извежбаните војници ја сочинувале и машкото население кое било способно да војува. Кога се водела одбранбена војна посебно место и значење имала коњаницата. Главен командант на сета војска бил царот Самуил.

Според pомеиските извори, Самуил бил способен војсководач кој успешно и се спротиставувал на pомеиската војска. Најголемиот дел од војсководачите биле истовремено и управници на оделни македонски области. Некои од pомеиските извори овие управници ги нарекувале Филакс, каторхонт и т.н. Низ целото Самуилово царство биле изградени градови и тврдини, а за тоа соопштува и Јован Скилица кој истакнува дека управителот Кракра на градот Перник кој носел титула Филакс на Василиј 2 му се предал со други 35 архонти - управници на тврдини. Во овие тврдини и градови биле сместени војските кој на повик на врховниот командант влегувале во акција.

Опрема и оружје

Пешадијата била опремена со штит кој имал елипсовидна и тркалезна форма и копје со знаменце и висулки. Таа била вооружена со мечови и лакови за фрлање на стрeли. Таа ималa труби и знамиња. Коњаницата била подобро опременa. Војниците биле облечени различно од зависност на социјалниот статус и носеле селcка облека до најбогата опрема. На главата носелe шлемови, а поголемиот дел од телото им било покриено со железо.

Тактика и стратегија

Самуил со помош на своите војсководачи и синот Гаврило Радомир успеал да собере голема војска и да изгрди борбена тактика со која можел да води успешни војни против Pомеија. Стратегијата која ја создал Самуил се сведувала на брз и изненаден напад врз Pомеија. Самуил и неговите војсководци го пуштале противникот да мине низ тесните долини, а на враќање во заседа го сочекувале и уништувале. Исто така, бил и усовршен системот на градење деми (прегради). Ваквата стратегија овозможила македонската војска долго да и се спротиставува на Pомеија.

 

              Освојувања и првиот пораз

     Познат како успешен генерал, Самоил освојувал нови територии во сите правци. Набргу, неговото царство било распространето по речиси сиот Македонски Полуостров, со делови од Тесалија, Тракија, кои биле сθ уште под pомеиска власт. 

Самуил откако успеал да собере голема војска и да изгрди борбена тактика започнал офанзивна војна против Pомеија. Според pомеите тој ги искористил внатрешните немири во империјата за да го нападне целиот запад, односно pомеиските владенија се до Пелопонез.

Првите походи на Самуил биле насочени кон Тесалија каде успеал да освои неколку тврдини по што го опседнал градот Лариса и по неколкуте обиди за негово заземање градот во 985 година бил:

''без крв''

освоен, а Гаврило Радомир синот на Самуил се вљубил во убавата Ирина. Радомир ја избркал својата жена која била бремена, инаку унгарска принцеза и се оженил за Ирина.

Самуил од Лариса ги однел и моштите на свети Ахил и ги пренел во Преспа.

Во 986, Самоил одбегнувајќи го претпазливо секој отворен судир со противникот, ненадејно ја нападнал армијата на Василиј 2  додека се повлекувала од клисурите, веројатно кај Трaјанова врата. Bo oвој напад војниците предводени од Самоил, неговиот син и внук, го проследиле со борбени извици и силни викотници, со што внесле уште поголема забуна во редовите на Ромеите. Ромеиската армија ја зафатила огромна паника, и во тој хаос се заробени царските знамиња, царската благајна, целокупниот воен материјал, заедно со царскиот шатор. Лав Ѓакон овој настан на кој присуствувал и едвај жив се спасил, го опишува многу живо и детално. 

Јоан Геометар исто пишува дека:

 „Истарот го заграби венецот на Рим“,

,... очигледно се мисли на царската круна. 

Инаку Геометар самиот го опеал овој пораз во песната под наслов: „Пораз на Ромеите во Bолгарската  Kлисура“.

''стрелите на варвите ги надминаа копјата на Абзоните...''

Заради овој напад Василиј 2 - ри ветил сурова одмазда.

Vo ova bitka najverojatno bil zaroben Vasilij 2, ma negovata lichnost ne bila prepoznaeta i najverojatno bil kastriran so neki negovi soborci .

Поход во Далмација

Охрабрен од оваа победа Самуил уште истата 986 година презел поход кон Далмација. За овој поход податоци имаме во летописот на Поп Дукљанин кој истакнува дека:

Самуил најпрво ги нападнал владенијата на дукљанскиот кнез Јован Владимир, кој не сакајќи да му биде уништена воjската се повлекол кон планината Облик Меѓутоа Самуил успеал да го зароби Владимир и го испратил на својот двор во Преспа.

По заробувањето на дукљанскиот кнез самуиловите војници го опседнале градот Улцињ, но не успеале да го освојат. Според летописот на Поп Дукљанин:

Самуил бил огорчен поради не освојувањето на градот па почнал да ја пустоши Далмација, а особено настрадале градовите Котор и Дубровник.

Самуил потоа стасал до Задар, но не успеал да го зазеде и се упатил кон Босна и Рашка. Овие области успеал да ги освои и ги приклучил кон својата држава и потоа се вратил во Македонија. Во својата престолнина, Самуил дознал дека неговата ќерка Косара се вљубила во Јован Владимир и затоа Самуил донел одлука да се одржи свадба, а Јован Владимир бил вратен во Дукља да управува со неа и со Требиње како вазал на Самуил.

Додека Самуил војувал во Далмација, Василиј 2 се пресметувал со своите внатрешни противници и откако успеал да ги совлада во 991 година презел поход против Самуил.

Pомеискиот цар од Цариград заминал за Солун со цел да ја засили одбраната на овој град. Во периодот помеѓу 991 и 995 година војната помеѓу двајцата владетели се водела со наизменичен успех но во 995 година Василиј 2 бил принуден да се повлече и да замине на исток во војна против Арапите.

Заминувањето на pомеискиот цар го искористил Самуил и со голема војска се упатил кон градот Солун. Одбраната на градот ја раководел Григориј Таронит кoj располагал со голема војска. Кога Самуил со своите војници се доближил до Солун, Таронит го испратил својот син Ашот да ја испита големината на самуиловата војска но паднал во заседа и бил заробен, а неговиот татко се упатил да го ослободи но и тој бил опколен по што бил убиен. Кога Василиј 2 разбрал за смрта на Григориј Таронит му наредил на прославениот војсководач и командант на западните војски Никифор Уран да замине во поход против цар Самуил.

Самуил ја уништува pомеиската војска кај Солун (996) и го убива Григориј Таронит

Првиот пораз Самуил го доживеал во битката за Солун

Во 995 година, по грижливо извршените воени подготовки, Самуил тргнал со војската против градот Солун, во чија близина ги распоредил своите чети во заседа. Притоа се послужил со лукавство: испратил само еден помал одред да се пробие до самиот Солун. Дознавајќи за новата опасност, Василиј 2  го испратил во Солун врховниот заповедник на Западот, магистерот Никифор Уран. Уран со војските стигнал до реката Сперхеј, каде што се залогорил.

Самуил откако завршил со пустошење и ограбување низ Пелопонез, исто така се залогорил од другата страна надојдената река Сперхеј. Поради силните дождови, се чинело дека не е можен никаков судир меѓу двете војски. Но, сепак, Уран ја преминал ноќе реката на погоден премин, и ја нападнал војската на Самуил на спиење.

Поради факторот изненадување, војската на Самуил не успеала да се брани. Дури и самиот Самуил и неговиот син Гаврило Радомир биле тешко ранети и успеале да избегаат затоа што се скриле меѓу труповите. Наредната ноќ, тајно пребегале преку Етолските Планини во Македонија. 

Уран ги ограбил и ги оставил незакопани војниците на Самуил, а заробените Ромеи ги ослободил и со голем плен се вратил во Солун. 


       Крунисување

    Има само два извора кои опишуваат како Самуил станал цар. Првиот е Јахја, современик на овие настани, кој изнесува дека: 

'' Самуил по поразот што му го нанесе
Никифор Уран, отпрвин барал од Василиј 2 милост,
ветувајќи му послушност. И токму кога
владетелот сакал да се согласи со тоа, 
се случи да умре царот на тема Мизија, кој
се наоѓаше во царскиот затвор во 
Цариград . Кога Самуил чу за неговата 
смрт, самиот се прогласи за цар.''




       

    Самоиловата чаша                                                                          Cамоиловата тврдина

   Втор, но подоцнежен извор е Поп Дукљанин, кој вели: 

„Во тоа време, се крена некој Самуил, кој
наредил да го нарекуваат цар, и започна 
многу војни со Ромеите и ги исфрли 
од цела Cловинија, така што во негово 
време Ромеите не се осмелуваа ни да 
се приближат.“

 

 

Самоиловата тврдина Охрид

     Јасно е дека круната на Самуил не му ја дал младиот Василиј 2-РИ, со кого бил во непријателство. . Затоа е очигледно дека патот до круната му бил отворен единствено преку Рим.
        Дека Самуил навистина имал круна (се споменува круна составена од зрна бисери), сведочат неколку наодои, меѓу кои и извештајот од шпанскиот Евреин Ибрахим Ибн Јакуб.

Постои и претпоставката дека Самоил бил крунисан веројатно од страна на патријарх Филип. Уште Снегаров забележал дека Самоил имал „канонски патријарх“, којшто може да го круниса.

Но, и покрај сите претпоставки, денес не се знае со сигурност каде е крунисан, кој присуствувал на овој важен чин и каква обврска примил Самуил при крунисувањето. 

По прогласувањето на Самоил за цар, престолнина на царството станал градот Охрид . 
Самоил имал круна предадена од страна на римскиот папа Грегор 5 .

Легендата за името на Охрид 


Hосејќи камења за тврдината на ридот a ридот бил стрмен, војниците  на цар Самол се жалеле ''ОХ - РИД '' ,..од тука и името ОХ РИД - Охрид

 

Според друго предание името на градот Охрид на овој наш град го дал  царот Јустинијан. 

Преданието гласи:

Вељат че, кога се правеше охридската крепост, Јустинијан се качи на ридовите на кои лежит градот и, гледаешчем прелепото месотположење, извика:” Ох рид”, т.е. “ох, каков убав рид!” И од тога стана да се вика градот Охрид. 

 

Предавството на Ашота

За време на својот престој во Преспа, Самуил својата ќерка Мирослава ја омажил за Ашот, синот на убиениот солунски управител Григориј Таронит. Веднаш потоа Ашота како царски зет бил испртен да управува со Драч и во потчинетост да ја држи сета драчка област. Но набргу Самуил бил предаден. Имено Ашот во договор со својата жена Мирослава го предале градот Драч на Ромеите. За тоа предаство Ромеискиот цар го удостоил Ашот со титулата магистер а неговата жена со дворската титула Зости (дворска дама). На тој начин градот Драч повторно се нашол во рамките на Ромеија.

  Војната на Василиј против Самоил 1001-1004 година

 

      Откако Васили 2  склучил примирје со египетскиот калиф Ал-Хакимон, се посветил на борбите против Самоил. Ги зазел Верoја, Сервија и Воден, и во 1002 година ненадејно се појавил со својата војска на брегот на реката Дунав, и тоа пред градот Видин. Самоил не дошол да му помогне на градот, и конечно после осум месеци, Видин паднал во рацете на Ромеите. Откако го зазел Видин, Василиј 2 , се вратил назад со војските и пустошел сθ на што ќе наидел. Кога со војските стигнал до Скопје, дознал дека од другата страна на надојдениот Вардар е залогорена војската на Самуил. Повторно Самуил ја прави истата грешка, се потпира на надојдената река како штит, и повторно непријателската војска ноќе ја преминала реката и ја нападнала војската на спиење. 

Самуил безглаво избегал. 

Совпаѓањето и сличноста на поразот на Самоил кај Сперхеј и кај Вардар предизвикуваат сомневање во точноста на овој извор, но не постои друг запис за овој настан освен на Скилица: 

''По овој пораз кај Вардар, Роман 
, кого Самоил го назначил да управива 
со Скопје, на Ромеискиот владетел 
му го предаде овој град.''



По заземањето на Скопје, Василиј 2 тргнал кон Перник (блиску до Софија). Но откако видел дека не може да го освои, се откажал од Перник, па заминал кон Пловдив, и оттаму во Цариград. Така завршил овој четиригодишен поход на Василиј 2 против Самуил.

 

Битката кај Беласица (29 јули 1014 година)

До 1014 година, Василиј 2 секоја година навлегувал во териториите на Самоиловото царство и напаѓал. Откако Самуил ги проучил сите начини за судир со Ромеискиот цар и откако се дознал по кои патишата главно се движела Ромеиската војска, одлучил во 1014 година да влезе во директен судир со Василиј 2. За таа цел, Самуил презел напор за преградување на кој водел од Цариград преку Струма кон нејзината притока Струмица. Овој пат бил познат како царски пат. На најтесното место каде се доближуваат Беласица и Огражден, Самуил изградил дема (преграда) и на неа поставил добро извежбани луѓе, а во стрмните долини распоредил добро извежбани стрелци. Според Јован Скилица, царот Василиј 2 имал обичај секоја година да навлегува во центарот на Македонија, па затоа Самуил се одлучил да му го прегради приодот на Ромеискиот владетел низ теснината Кимба Лонга што во превод значи долго поле и е од влашко потекло и Клидис што значи клуч.

Кога во летото 1014 година Василиј 2 ја минал реката Струма и се упатил кон градот Струмица наишол на демата. Тогаш војниците на Самуил почнале да стрелаат и од демата и од стрмнините, нанесувајќи и на pомеииската војска голема загуба. Според Скилица, Ромеискиот цар сакал да се повлече и врати назад но бил разубеден од Никифор Ксифија кој му предложил план за освојување на демата.

Според планот Никифор Ксифија требало со својата војска да ја заобиколи планината Беласица и да се спушти од другата страна и зад грб да ги нападне бранителите на демата и овој план бил одобрен од pомеискиот цар. Самоиловите војници не очекувајќи напад, се исплашиле и почнале да бегаат. Притоа многу војници загинале, а уште повеќе биле заробени. Ова го искористил Василиј 2 кој успеал да ја сруши демата и на 29.07.1014 година дошло до голема битка меѓу двајцата владетели.

Таа се одвивала во самото подножје на планината Беласица на просторот меѓу Клучката клисура и денешните села Борисово и Мокриево. Во оваа битка учествувал и самиот Самуил при тоа тој решил да стави сè на коцка, и го испратил Несторица, еден од највлијателните големци од тоа време, со војска кон Солун, со цел да отворат два фронта и да ја поделат војската на Ромеиите. Но, тука веќе подготвен чекал војсководецот на Василиј, Вотанијат, кој ја разбил војската на Несторица, Самоиловиот војсководец. Вотанијат всушност, гонејќи ги Самуиловите војници, стигнал до клисурата Клидион, ја преминал планината наречена Беласица, и ги изненадил утврдените војници на Самоил од зад грб. Самоиловите војници биле целосно поразени, а Самиот Самуил одвај ја избегнал опасноста да биде заробен, благодарение на синот Радомир, кој храбро ги одбивал нападите, го качил татка си на коњ и го одвел во тврдината наречена Прилеп.

По битката Василиј 2 се упатил кон тврдината Мацукион која се наоѓала во подножјето на планината Беласица и откако ја разурнал заминал кон другата тврдина Термица која се наоѓала во близината на денешната бања Банско не неуспеал да ја освои и затоа се упатил кон Струмица. Според Јован Скилица, додека траела опсадата на Струмица Ромеискиот владетел го испратил ''словенскиот дукс'' Теофилакт Вотанијата со еден дел од војската да му обезбеди пат кој водел низ Дојран за Кукуш и Солун. На овој пат Гаврило Радомир имал поставено повеќе заседи. Кога Теофилакт Вотанијат одел по овој пат бил пушен да помине но кога се враќал назад бил нападнат и целата Ромеиска војска била уништена. Михајло Деволски истакнува дека Гаврило Радомир лично го убил Теофилакт Вотанијат. Кога Ромеискиот владетел разбрал за смрта на својот војсководач решил да се одмази. Василиј 2 уште пред да ги крене опсадите на Струмица, Мосинопол и Мелник наредил сите самуилови војници да се ослепат, а на секој стоти да му се извади по едно око и така тие осакатени да ги однесат останатите ослепени војници кај Самуил во Прилеп. Ова се случило во село Водоча по што и самотo село го добило своето име.

По малку повеќе од два месеци на 6 октомври 1014 година, Самуил умрел од срцев удар. Во историската наука нема согласност каде точно умрел Самуил. Според веста на Јован Скилица еден дел од историчарите се на мислење дека тоа се случило во Прилеп но некој од научниците се сомневаат во тоа. Треба да се истакне дека Јован Скилица воопшто не соопштува каде Самуил починал. Имено тој соопштува за бегството на Самуил по битката во Прилеп, а потоа раскажува за ослепувањето на самуиловите војници и истакнува:

''... и нареди (Василиј) секојa група од сто ослепени да ја води еден кој има едно око и ги испрати кај Самуил. А тој, гледајќи ги како доаѓаат во таков број и неможејќи храбро да ја поднесе таа несреќа, му се заврте во главата и падна во несвест на земјата. Присутните со вода и со мириси му ја повртија свеста и тој малку се опорави. Откако се поврати побара да се напие ладна вода. Кога ја испи доби срцев напад и по два дена умре.''

Скилица детално ја опишува смрта на Самуил но не наведува каде починал, а настаните ги изложува како тие да се случувале последователно и брзо еден по друг и поради тоа се добива впечаток дека Самуил починал во Прилеп. Меѓутоа се заборава дека помеѓу двете случувања: бегството на Самуил во Прилеп и неговата смрт поминале повеќе од два месеци. Затоа дел од историчарите се сомневаат дека тој останал во Прилеп и дека всушност тој починал во Преспа како што наведува Михаил Аталијат.

Смртта на Самоил: '' и виде Самоила цар ослепених и умре"

Според друго предание за битката на планината Беласица:

Самуил поставил одбранбена линија во Kличката Kлисура на реката Струмешница за да го запре напредувањето на Ромеискиот император Василиј Втори, кој од Цариград преку долините на Струма и Струмешница напредувал кон Струмица. Одбранбената линија почнувала кај денешен Петрич во Бугарија, со одбранбен бедем од околу 7 километри од селото Градешница на планината Огражден до селото Kоларево на спротивната Беласица, пресекувајќи ја клисурата. На секој преслап преку кој воделе средновековните патишта на Беласица биле изградени камена кула и утврдување, а одбранбената линија продолжувала во Македонија, со тврдини кај Мокриево, Струмица и Kостурино.

Ридот на Самуиловата тврдина бил централно и најголемо утврдување од каде што царот го набљудувал и командувал целиот одбранбен систем во клисурата. Во годините пред Битката на Беласица, додека Василиј војувал во Италија, Самуил го соголил ридот и го пресекол врвот. Од земјата од врвот направил три ѕида околу ридот, а од исечените дрва палисади, кои го обвивале утврдувањето.

Токму зад споменикот на Самуил е првиот земјен бедем, кој го обвива ридот. Тесна земјена патека низ него води кон врвот. Зад бедемот е ров, длабок околу два метра и широк пет метри. Над него на падината е вториот бедем и ров, а рамниот врв е опколен од последниот, единствен камен бедем на утврдувањето. Ридот меѓу бедемите бил обвиен со дрвени палисади, а до секоја одбранбена позиција воделе дрвени патеки издигнати на колци. Пристапот до врвот за напаѓачите бил извонредно тежок.


Kулата од која царот командувал со битката

Платото зад камениот бедем во деновите на битката имала 41 земјанка во кои логорувале Самуиловите војници. Земјанките биле направени од греди, покриени со глина, а секоја имала огниште во средината. Според археологот Димка Серафимова, која ги предводела истражувањата, на ридот постоело утврдување и населба уште од 4 век пред новата ера. По битката, византискиот император ја урнал и запалил населбата, со што престанува животот на ридот.

На крајната западна страна, најбезбедната страна на платото, во археолошките истражувања што Музејот во Благоевград ги вршел од 1968 до 1973 година, е откриена уште една, многу поголема земјанка, единствена со камена печка. Таа се наоѓа зад единствениот камен одбранбен ѕид на платото. Покрај земјанката, ѕидот ја опкружува и околу два метра високата камена основа на која се наоѓала дрвена набљудувачка кула. Според местото и конструкцијата, сметаат археолозите, кулата не можела да биде ниту одбранбена ниту заштитна. Нејзина единствена намена било надгледување на боиштето. Тоа, сметаат археолозите, е местото од кое Самуил ја надгледувал својата одбранбена линија, а големата земјанка му служела како резиденција додека престојувал во утврдувањето.


Непробоен ѕид од утврдувања

Во 1983 година над царската земјанка е изграден свод, а над основата на набљудувачницата бетонска кула. Спирални скали водат до врвот, од кој има восхитувачки поглед на целата клисура. На запад се гледа целото Струмичко Поле, на север и на југ целите масиви на Огражден и на Беласица, а на исток, од каде што доаѓале Ромеите, видикот е непопречен с` до долината на Струма. Одовде денес може само да се замислат седум километри долгиот бедем и попатните кули и утврдувања, кои ги поврзувале двете планини држејќи го Василиј надвор од Самуиловото Царство. Но, првиот поглед од кулата ја објаснува и причината за поразот. Секое од утврдувањата, вклучувајќи го и ова, е сосема незаштитено од западната страна.

Kога Василиј во јули 1014 година со војската стасал во Kлучката Kлисура, бил дочекан од седум километри долг бедем од земјени, камени и дрвени ѕидови. Според д-р Георги Митрев од универзитетот во Пловдив, одбранбената линија почнувала високо на Беласица, со утврдување кај местото Гергевче на 750 метри надморска висина. Самуиловите војници го користеле теренот претворајќи ги коритата на планинските рекички во ровови, а сртовите на ридовите во бедеми. На планинските позиции поставувале дрвени, а во рамнините земјени и камени бедеми. Од нив стрчеле дрвени колови, под острите врвови врзани со јажиња за напаѓачите да не може да минат меѓу нив.

Од Гергевче дрвена ограда се спуштала по северната падина на Беласица источно од селото Kлуч до друго утврдување со ров длабок околу два метра, засилен со камен ѕид, во должина од околу 2 километра, до ново камено утврдување. Бедемот продолжувал со камена и дрвена ограда, со камени одбранбени кули, до друго утврдување 300 метри посеверно кон реката Струмешница. Местото било природно оградено од три страни, со приод од запад, а токму поради тоа, подоцна Ромеите и лесно го зазеле. Уште едно утврдување стоело на јужното крило на одбранбената линија пред Самуиловата тврдина. На север, кон Огражден, биле изградени дрвени ѕидови.

Уште една, помала одбранбена линија, се протегала на југ до селото Kоларово. Kамен ѕид долг 1,5 километар завршувал со утврдување кај преслапот Демир Kапија, еден од ретките премини на Беласица.

Сиот одбранбен систем бил поставен со приоди од запад, од заднината на Самуиловите војски. Поради кусото време за подготовка, Самуиловите војници го користеле теренот, едноставни техники и локално расположивиот материјал. Во земјените ѕидови како арматура биле ставани дрвени греди, а камените фортификации биле градени без материјал за спојување, само со редење на каменот. Затоа сите имаат широки основи.


Два пробоја на бедемот

Приказната вели дека по неколку неуспешни напади, кога Василиј видел дека не може да ја пробие одбраната на Самуил, пратил дел од војската да ја заобиколи Беласица и да ги нападне Самуиловите војници од зад грб. Но, историчарите имаат уште неколку други нејзини верзии.

Според Митрев, имало не еден, туку два маневра за заобиколување на одбранбениот бедем - и од југ и од север. Василиј ги пратил својот омилен генерал и солунски владетел Теофилакт Вонтијат и стратегот Никифор Kсипријас по секоја цена да најдат премин преку Огражден, односно Беласица. Според историчарите, за да ги залажат Самуиловите војници, Ромеите ги разделиле силите преку ден, а наместо коњи, војската имала магариња за бранителите да мислат дека со нив ќе донесе храна за Ромеите, кои вршат опсада на бедемот. Според познатата приказна, Никифор ја заобиколил Беласица за една ноќ и утредента ги нападнал Самуиловите позиции од зад грб. Но, велат историчарите, Ромеискиот војсководец три дена ја искачувал планината барајќи премин. Сртот веројатно го минал одејќи од селото Шугово во денешна Грција преку Kоларев Врв, единствениот превој на Беласица. Митрев смета дека преминот бил преку превојот Демир Kапија кон селата Порој или Матница, преку средновековен пат.

Ромеите се движеле низ шуми и долови, криејќи се од Самуиловите војници. Откако им се доближиле на околу еден километар, утрото на 29 јули со силни викотници извршиле јуриш. Хроничарите нападот го опишуваат како масакр, во кој Самуиловите војници биле изненадени од единствените небранети страни на нивните утврдувања.

Според една верзија, тој ден Kсипријас го урнал бедемот кај Kлуч, со што се споил со главнината на силите на Василиј
.

Вториот одред за обиколување војската на Теофилакт Вотанијат го минала сртот на Огражден по коритото на Градешка Река и од планината слегол на околу 10 километри западно од бедемот.

Затоа овие сили не учествувале во битката на 29 јули. Но, според историчарите, битката продолжила и следниот ден.

Вториот ден во битката се вклучил и Теофилакт со своите сили и ги изненадил Самуиловите војници на северната страна на бедемот.

Самоил, кој на 29 јули бил во струмичката тврдина, бил отсечен од своите војски во клисурата и кога дознал за нападот, веднаш тргнал да им се придружи на своите војници. Во тврдина во околината на Мокрино се обидел да ги спои своите сили со разбиените војски, но едвај преживеал. Син му Гаврил Радомир го спасил и го однел во прилепската тврдина, постојат податоци дека во Битката на Беласица загинале 160.000 Самуилови војници.

Ромеите ги уништиле тврдините кај Мачуково и кај Струмица и почнале опсада на градот.

Василиј, сакајќи оттаму да продолжи за Солун, го пратил својот миленик Теофилакт да го испита патот. Kај Kостурино, Самуиловиот одред предводен од Гаврил Радомир, ги пречекал во заседа, а принцот лично го убил Ромеискиот стратег. Тоа, велат историчарите, е причината што Василиј во август 1014 година го наредил ослепувањето на заробените Самуилови војници.

Kај кулата кај Мокриево ce нaoѓa спомен-плоча за битката.

Локалната самоуправа на струмичко Ново Село на денот на битката постави спомен-плоча во месноста Пирго кај селото Мокриево. Таму се наоѓа средновековната кула, која била дел од одбранбениот систем на Самуил.

 

македонска поезија за цар Самоил

извадок од една македонска народна песна настаната околу илинденскиот период:


 ... Нека разбере цела Европа,

па ако сака и сам султанот:

Тука живеат  Македонци,

на Самоила славни потомци...

И ново царство ќе основаме

над таа клета тиранија.

 

песна за Цар Самоил

          Смртта на Самоил  

Царот Василиј 2 наредил на заробените војници да им бидат извадени очите, а на секој стоти да му се остави по едно око. Такви ги испратил кај Самоил. Кога Самуил ги видел во толкав број и во таков неред, не можејќи да ја поднесе храбро и мирно оваа глетка, паднал на земја во несвест, бидејќи му се слошило. 

''... и нареди (Василиј) секојa група од сто ослепени да ја води еден кој има едно око и ги испрати кај Самуил. А тој, гледајќи ги како доаѓаат во таков број и неможејќи храбро да ја поднесе таа несреќа, му се заврте во главата и падна во несвест на земјата. Присутните со вода и со мириси му ја повртија свеста и тој малку се опорави. Откако се поврати побара да се напие ладна вода. Кога ја испи доби срцев напад и по два дена умре.''

на 6 октомври 1014 година.

Самуил како законски наследник го поставил својот син Гаврило Радомир, дотогашен свој совладар, како и најмладиот свој незаконски син со непознато име.

Самоиловото царство - Словинија останало независно уште 4 години по смртта на својот водач. 

Василиј 2-ри кога го освоил Охрид повторно ги ослепил македонските заробеници.

  

Ликот на царот Самуил, реконструиран според неговиот череп (од саркофаг "Г") црква Свети Ахил, Мала Преспа 

Базиликата на островот Свети Ахил

 

Внатрешните прилики за време на Самуил 

 

Познато е дека во Самуиловата држава први и најбројни биле  Македонците, потоа Тесалците, Акаранлците, Етоллците, а по нив Ромеите,  Власите и Ерменците. Треба да се нагласи дека нема ниту еден изворен податок дека Македонците самите себеси се нарекувале ''ВОЛГАРИ'' или ''БУГАРИ''.

На чело на ваквиот конгломерат на народи, стоел царот и автократ Самуил:

„раб божји“,

како што се нарекувал самиот себеси. 

Службен јазик бил македонскиот, за што сведочат спомениците што самиот Самуил ги подигнал.

Јадрото на неговата држава било сосема поинакво. Тој востанови и врховна црковна институција на својата млада империја, во сосема друг центар, со седиште прво во Преспа, а потоа во Охрид. Но папската курија не се согласила Самуиловата држава да добие патријарх, туку архиепископ, а бидејќи Охридската архиепископија се косела со интересите на Ромеја, Василиј 2- ри не сакал да ја потврди. Во одделни истакнати манастири постоеле и препишувачки училишта, каде писарите-монаси препишувале на стариот македонски  црковен јазик.

За судството од тоа време, не постојат посебни документи, освен дека самиот владетел е врховен судија.

       Самуил како законски наследник го поставил својот син Гаврило Радомир, дотогашен свој совладар, како и најмладиот свој незаконски син со непознато име. Самоиловото царство останало независно у ште 4 години по смртта на својот водач

   

Гаврило (Гаврил) Радомир (октомври 1014 - август 1015) е првородениот син на Цар Самоил и Агата Управувал со Самоиловото царство по смртта на татко си. Убиен е подмолно од неговиот братучед Јован Владислав.

Во 990-тите се жени со Маргит, ќерката на унгарскиот крал Геза. Тој брак е краткотраен и е прекинат по смртта на Геза и откако Гаврило Радомир се вљубува во Ирина од Лариса, со која се жени и има 7 деца.

На двапати (кај Сперхеј и Беласица) успеал да го спаси својот татко и да го извлече од бојното поле по веќе загубените битки. По смртта на неговиот татко, се искачил на престолот. Како совладател ги управувал териториите околу Островското и Петерското Езеро, заедно со Пелагонија каде што, во Maнacтиp (Битола), за време на неговото кратко владеење се наоѓал неговиот престол. Битола, за време на неговото владеење (1014 г.) во pомеиските извори се споменува под името Бутелиу.

Водел борба да ги зачува териториите што ги зазел неговиот татко. По војната со Ромеја ги загубил Северна Пелагонија, Раец и Мегленската област, но успеал да ја одбрани Битола, каде што се наоѓала неговата резиденција.

Во 1015 г. бил убиен на лов, кај местото Петерско близу Острово на брегот на Островското Езеро, од неговиот љубоморен и желен за власт братучед Јован Владислав.

Во чест на Гаврило Радомир од 1942 година, највисокиот врв на планината Беласица го носи името Радомир.

 

Јован Владислав бил македонски владетел со Самуиловото царство од 1015 до 1018 година.

Тој е син е на Арон, братот на Самуил. Кога Самоил наредува да се убие целото семејство на Арон, по инсистирање на Гаврилo Радомир, Јован Владислав е единствениот што е поштеден.

На чело на Самоиловото царство доаѓа откако во август 1015 година при лов подмолно го убива тогашниот владетел Гаврилo Радомир. Според Јован Скилица, при тоа ја убива и жената на Гаврило Радомир, Ирина од Лариса, и го ослепува нивниот најстар син. Покрај тоа, гледајќи претендент за престолот во Самоиловиот зет и владетел на Дукља, Јован Владимир, го намамува да дојде во Преспа и наредува подмолно да се убие на 22 мај 1016 година.

Иако Владислав номинално ја признал власта на Poмeја, набргу дошло до разидување меѓу двата владетели и војската на Василиј 2 во 1016 година ја пустоши Пелагонија, ги опседнува Струмица и Перник и освојува неколку тврдини. Во февруари 1018 Joван Владислав бил убиен при опсадата на Драч, а неговата вдовица Марија со децата и соработниците им се предале на Василиј 2. Со тоа Државата на Самуил престанала да постои.

 

Од 972 г. бугарската држава не постои, истата влегува во состав на Ромеја, во која спаѓаше и поголемиот дел на Македонија. 

Слободните територии на Самоил, Ромеите не ѓи признаваа како посебна држава, туку тие за нив беа само бунтовници. По пропаста на Самоиловото Царство во 1018 г. Ромеја ја дели територијата на Бугарија, денешните Македонија, Србија, Црна Гора и дел од Албанија на Теми. Инаку, темите како административно уредување беа воведени во Ромеија уште од 9 век. 

За да ги асимилира различните етникуми во својата држава во Ромеја, Ромеја ги менуваше вистинските етногеографски имиња на областите, добиени по името на етносите кои ги населуваа тие територии, во нови, кои немаат врска со националноста на домицилниот народ. Поради тоа, Ромеја само ги дислоцираше имињата од една во друга Ромеиска област. При тоа, територијата на источна Тракија станува тема Македонија, а жителите на темата Македонија за Ромеите се Ромеиски тематски жители и поданоци - Македонци, без разлика на нивната етничка припадност. 

Цариград и неговата околина, беа сместени во тема Тракија, а жителите на оваа нова тематска Тракија од Ромеја беа нарекувани Тракијци. Територијата на Македонија, Црна Гора, сегашна Србија влегоа во poмeиска тема Воулгариа и сите жители (Македонци, Срби, Црногорци) на темата Воулгариа  беа за Ромеја тематски “ВОУЛГАРИ“, поданици на Ромеија. 

Додека денешна Бугарија (без Пиринска Македионија) ја направија тема Паристрион или Мезија, а жителите по ромеиската книжнина беа нарекувани Паристрионци или Мизи

Поимот Византиско царство е модерен термин и не им бил непознат на современиците на царството. Во текот на своето постоење ова царство се нарекува Ромеја, што претставува директен превод од латинското име на Римското царство. Imperium Romanorum, сите постоечки записи говорат за „Ромеи“, значи земји кои се наследници на Римското царство и нивни поданици.

Називот Византија прв пат се користи во 1557 (нешто повеќе од стотина години по падот на Константинопол од страна на германскиот историчар Хероним Волф, во неговото дело Corpus Historiae Bizantinae, каде што се вели дека називот Византија потекнува од стариот град Византион, кој се однесувал на една колонија која постоела на Босфор пред формирањето на Константинопол.

(извори: Ibidem, p. 43-49./Vezi P. Diaconu, Les Petchénegues..., p. 112-115, N. Iorga, Les premieres cristallisations d'État des Roumains, “Bulletin de la Section Historique”, 5-8, 1920, 1, p. 33-46; N. Bănescu, Les premiers témoignages byzantins sur les Roumains de Bas-Danube, “Byzantinisch-Neugriechische Jahrbücher”, 3, 1922, p. 287-310 / N. Bănescu, Les duchés byzantins de Paristrion (Paradounavon) et de Bulgarie, Bucarest, 1946, p. 101; P. Diaconu, Les Petchénegues..., p. 101).

 

Мапа на Темите во Ромеија 1025 г., Македонија со Србија се тема Бугарија. Денешна Бугарија (без Пиринска Македионија) е тема Паристрион, а вистинска Тракија е тема Македонија.

Најубаво ќе го разбереме ромеиското декларирање на нивните поданици според темите каде што живеат, а не по народноста, ако го разгледаме случајот со ромеискиот император Василиј Втори Македонецот - Волгаро- убиецот. 

Василиј Втори Македонецот припаѓа на лозата на Македонците, чиј родоначенлик е Василиј Први, етнички Ерменец, а некои историчари сметаат дека е од мешана македонско - ерменска фамилија, која стотина години живеела во Адријанопол. Поради тоа што е роден 811 г. во Адријанопол (денешно Едрене), во тогашна Ромеииска тема Македонија, во сите Ромеиски извори е наречен Македонец, а неговата династија Македонци

(Извори: 1. Ibidem, p. 228; cf. GSBH, V, p. 155 / 2. "Basil I." Encyclopζdia Britannica. 2005. / 3. Abstracts from the International Conference ARMENIAN CONSTANTINOPLE organized by R.G. Hovannisian, UCLA, May 19-20, 2001, UNIVERSITY OF CALIFORNIA, LOS ANGELES, DICKSON AUDITORIUM). 

Историски недвосмислено е докажано дека Ерменците и сите останати националности што живееја во темата Македонија (историска етно-географска Тракија) станаа по ромеиските книги Македонци, а Македонците зошто живееја во тема Волгарија станаа тематски Волгари

Василиј Втори Македонецот беше најлутиот непријател на Самоил. Во 1014 г. кај Беласица, тој ја победи македонската армија на Самоил, каде убива неколку илјади македонски војници. По оваа битка, Василиј Втори Македонецот од страна на ромеиските хроничари е наречен Волгаро - убиецот.  т.е. убиец на жители од ромеиската тема  Волгарија, а не етнички Волгари, зошто самоиловата војска беше составена покрај ce од Македонци, така и од останати народи од Македонскиот Полуостров. Како ермено-македонецот Василиј Втори Македонецот беше Македонец за ромеиските хроничари, така и Цар Самоил беше Волгаин за Pомеија . Самоил  жител и владетел на териториите кои припаѓаа на темата Воулгарија. 

 

Некои работи за Василиj 2-ри

968 Василииј имал потреба од сојузник против граѓанската војна со Бардас Склеро и Барда Фока. Василиј нашол сојузник во Владимир 1-ви (980- 1015) цар на Русиjа, кој за за возрат Bасилиј му ја дал сестрата Ана. Поправо ромeиската црква од Костантинопол се противела бидејки Владимир бил паган и имал 40 жени ма тој ветил дека откако ќе се ожени со сестрата на Василиј, Русија ќе стане православна христијанска држава и на Василиј ќе му испрати 6 илјади војници на помош.

Така 989 Владимир 1 ја зел за жена сестрата на Василиј 2 во Киев a Русија влегла во православната xристијанска вера.

Владимир 1 е прогласен за светец од руската православна црква за светец.

Истата 989 година биле испратени 6 000 војници на помош на Василиј 2 кој го задушил вториот бунт на Бардас Склеро и Барда Фока.

Во 996 во Костантинопол дошол амбасадор на Отон 3 (983- 1003) кој барал од Василиј 2 да му испрати некоја ромеиска благородничка и доколку таа благородничка родила син, тој син ќе бил владетел со неговото царство. Василиј 2 на овој предлог се согласил и му пратил една внука, ма таа внука умрела веднаш после свадбата.

После еден период на жал Отон 3 пак побарал друга ромеиска благородничка за жена од Василиј 2. Василиј 2 ја пратил убавата внука Зое ма кога таа била на пат во Бари, во Костантинопол дошла вест дека Отон 3 умрел. Така пропаднал планот: да можниот иден наследник да владее со териториите на екс Западното Римско царство и Источното Римско Царство и обединување на римо-католичката и православната црква од Костантинопол.

Кога 1018 конечно го уништува Самоиловото Царство, Василиј 2 овој голем успех поправо го слави во Атина. Атињаните биле воодушевени и во негова чест Партенон бил претворен во црква и отогаш атињаните масовно ја презеле православната xристијанска вера. Значи од 1018 година атињаните од пагани станале православни.

 

Седиште на темата Воулгарија  бил градот Скопје, од каде се управувал не само најголемиот дел од Македонија, туку и  денешна Србија, Црна Гора и делови на Албанија. Поради тоа, тие жители за pомеиците представуваа во средниот век “Волгари“- жители на темата Воулгарија 

Ромескиот историчар Лаоник Халкондил вели: 

“Трибалите сега се нарекуваат Бугари ” (Laonicus Chalcondyles, P.G., т. 159, Op. cit., кол. 26). 

Во истиот период, вистинските Бугари за Pомеите представуваа Мизи или Паристрионци- жители и поданици на ромеиската Тема/област Паристрион или Мизија.

Скилица, најголемиот
ромеиски хроничар на средновековната македонска држава и зетите ги нарекуваше Волгари, а зетскиот принц Константин Бодин го нарече  „Цар на Волгарите“, додека  целата негова војска составена од  Македонци ја окарактеризира како војска на „Волгари“ (Georgius Cedrenus loannis Scylitzae ope ab L Bekkero suppletus et emendatus 11, Bonnae, 1839, pp 714-719) т.е. војска составена од жители на темата Воулгарија. Неговиот татко Јован Владимир (кнез зетски денес наречен: црногорски), ромеиските хроничари го именуваа како  Волгар (жител на тема Воулгарија ), a бугарската црква побрза да го прогласи Црногорецот за бугарски светец и денеска неговото име се слави од БПЦ на 22 мај (Види православен календар на Бугарската Православна Црква).

Pомеискиот хроничар од средмиот век, Михаил Псел, за востанието на Петар Делјан (внукот на Цар Самоил) напиша дека тоа е востание на племето на "Волгарит", а почнало во денешни Војводина и Србија. Крунисувањето на Петар Делјан во цар е одржано во Белград (главниот град на Р. Србија), а Скилица ги означува белграѓани како Волгари (Воулгарои).

Со ликвидирање на Самуиловото царство во 1018 година, повторно била воспоставена ромеиската власт на поголемиот дел од Македонскиот Полуостров. Меѓутоа, по 1025 година во Pомеија започнал период на нови закани по македонското население. Со зајакнувањето на крупните земјопоседници, чија моќ постојано растела, селанското и потчинетото население во Македонија, било принудено да ги толерира неподносливите зголемувања на даночните обврски и нивното самоволие. Ваквата економска ситуација, ја влошила положбата на македонскиот народ, кај кој стремежите за слобода и враќање на изгубеното славно Македонско Царство биле континуирано присутни.

Дополнително состојбата кај македонското население се влошила во 1037 година по смртта на охридски архиепископ Јован и по назначувањето на Лев за охридски архиепископ од стрaна на  императорот Михаил 4 Пафлагонец. Обидите на Лев за систематско acимилирање на црквата и на македонското население како и економските реформи спроведени од Јован Орфанотроф, довеле до избувнување на масовно востание во Македонија, предводено од Петар Делјан, во 1040 год. Во востанието учество зеле не само православните Македонци туку и еретичките богомили на кои самата вера им забранува користење на оружје. Сепак и покрај широките размери што го добило востанието, тоа било крваво задушено во 1041 година. Учеството на Македонци и богомили во востанието на Петар Делјан е потврдено во Барските анали.

Барските анали (Аnnalеѕ Вагепѕеѕ), чиишто автор е анонимен, биле напишани во градот  Бари,  Јужна Италија. Во Барските анали, кои ги опфаќаат историските настани од 605 до 1043 година, се наоѓаат драгоцени податоци и за историјата на македонскиот народ во првата половина на 11 век. Анонимниот автор кој живеел во 11 век, во 1041 година, односно во времето на востанието на Петар Дељан во Македонија, во Барските анали соопштува за учество на Македонци во pомеиската војска во Јужна Италија.

Имено, анонимниот автор на Барските анали ќе забележи: 

 „Тука во Ломбардија дојде од Сицилија протоспатарот и капетанот Михаил. На 17 март се заврза битка меѓу Норманите и pомеиската војска. Потоа на 4 мај Pомеиската војска се собра на едно место на Монс Мајор крај реката Ауфид, започна битка во која загинаа особено многу Анатолијци и Обсеквиани, Руси, Тракијци, Калабројци, Лoнгобарди, Катипанити. Норманите беа не повеќе од две илјади души, а ромеиската војска, без да се смета прислугата, осумдесет илјади. Кога Михаил се врати оттаму, исплашен, со малцина останати полуживи од страв пред жестоките Нормани, тој беше пишал во Сицилија и оттаму пристигнаа несреќните Македонци,  Павликијани и Калабријци. Тогаш, откако тие се присоединија со другите во мочурливите пасишта под Монс Пилозус, Михаил по наредба на императорот се врати во Сицилија, од каде што дојде.“

Како што се гледа од записот, Pомеииската војска предводена од протостаторот и катепан на Сицилија, Михаил, имала воен судир со Норманите во Јужна Италија, но и покрај надмоќноста на Pомеииската војска, неможеле да ги победи малубројните Нормани. Затоа Михаил исплашен побарал засилување од Сицилија, од каде пристигнале:

 „несреќните Македонци и Павликијани и Калабријци (scripsit ad Siciliam et venerunt ipsi miseri Macedones et Pauliciani et Calabrenses“

Многумина историчари објаснуваат дека овие несреќни Македонци и Павликијани биле бегалци од Македонија, кои нашле засолниште на Сицилија во 1041 година, кога Pомеија го ликвидирала востанието на македонскиот народ на чиешто чело стоел Петар Делјан. 

Еден од најпознатите проучувачи на Богомилското движење Д. Ангелов, смета дека „Македоците биле православни жители“, додека пак „Павликијаните како еретици дуалисти биле богомили“ кои пребегнале во 1041 година од востаничките краишта. Сепак постојат и други гледишта во кои се вели дека Македонците и Павликијаните биле заробени учесници во востанието во Македонија кои под казна биле испратени да вршат воена служба на Сицилија.

Во споменатите Барски анали, анонимниот автор ќе забележи дека во 1042 година, ромеиската и норманската војска започнале голема битка која се водела помеѓу ритчињата Монс Пилоус и тврдината Сирикол, во која загинале сите несреќни Македонци, а од останатата војска останале малкумина.

Барските анали се посебно значајни за македонската историја, посебно кога се работи за името на населението од Македонија. Овде анонимниот автор не го користи терминот Бугари, Скити, Мизи, или Склавени, туку децидно востаниците на Петар Дељан ги именува како „Македонци“. Ваквото именување е посебно важно ако се знае дека кај средновековните автори, било да се ромеиски или западни, покрај термините „Склавинија“, „Склавени“, Драгувитија“, „Македонија“ и „Македонци“, почнувајќи од 927 година, низ целиот 11 век, кога на поголемиот дел од средновековната македонска држава, во 1018 година ја формирала темата „Вулгарија“ со центар во Скопје, се воспоставува името на територијата „Вулгарија“ а за жителите терминот „Вулгари“.

Tерминот „бугарски“ е вештачки и не го означува етничкото, туку поданичкото значење на жителите на темата. Тука би можеле да додадеме дека е точно тоа и дека  овој термин има поданичко значење, но не на државата, не на темата, значи припадност кон црквата. Жителите на оваа тема порано биле поданици Јустинијана Прима и подоцна на Охридската архиепископија како нејзината наследничка. Тие биле поданици на црква која е афтокефална и непотчинета на ниеден од најголемите престоли, па ниту на Цариградската црква.

За Цариградската патријаршија употреба на секој црковната јазик кој не е атински е прост, вулгарен. Дали тука можеме да ги бараме корените на овој термин со кои денес Бугарите се гордеат или пак во латинскиот превод на Библијата, познат како „Вулгата“. Латинскиот јазик долго време бил званичен јазик во Источното римско царство а со тоа и во употреба во епархиите на автокефалната Јустинијана Прима. Или пак корените на бугарското име треба да ги бараме на друго место, како што вели pомеискиот историчар Никифор Григора: 

„сeверно од Истар лежи област низ која поминувала мала река, која жителите ја нарекувале Boлга. Оттаму е изведено и самото име на Бугарите, кои првобитно биле Скити“.

Сепак Барските анали покажуваат дека без разлика на името на територијата која ја наметнуваат ромеите, во географскте и етничките граници на Македонија живеел народ кој се именува како Македонци.  Народ кој сака да ја има својата самостојност и кој заради својата автономност не е прифатен ниту од Истокот ниту од Западот.

 

Теофилакт Охридски, од Еврип,  бил  Архиепископ на Охридската Архипископија од 1090 г. до 1119 г. Познат е по тоа што го има напишано "Пространото Св. Климентово Житие" каде објаснува дека за него Волгари се сите поданици на ромеиската тема Волгарија. Бидејќи и самиот Теофилакт Охридски  бил жител на темата Волгарија, се сметал за Волгарин  (види Пространото Житие на Св. Климент, Охридски ракопис во Румянцев музей во Москва. Збирката на Григорович под број 818, лист стр. 11-6 до ЗЗ-б. / Архивен институт на БАН (кутия 3, папка 4.)

Друг охридски Архиепископ од 1216 година, Димитриј Хоматијан, родум од Ликија (Мала Азија), поради тоа што немал добри познавања до каде се простираат границите на ромеиската тема Волгарија, сите народи на Македонскиот Полуостров ги нарекува  Волгарои. Во познатата “Охридска Легенда“, тој објаснува дека “Волгарите“ го населуваат Илирик ( денешна : Србија, БиХ, Црна Гора, Хрватска, Далмација и Панонија). - Охридска легенда- автора на житието — охридския архиепископ Димитрий Хоматиан; Ал.Милев, жития на Климент Охридски" , 1966 г. ).  “Папата го ракоположил Св. Методиј за архиепископ на Моравија и Волгарија (миcли на тема Волгариjа ), а Св. Kлимент бил ракоположен од Св. Методиј за епископ на "Волгарискиот народ"- пишува Хоматијан (Ив. Дуйчев, Краткото Климентово житие от Димитрий Хоматиан, в „Климент Охридски, сборник от статии по случай 1050 години от смъртта му" БАН, София, 1966 г., стр. 161—171).

Дека во тоа време поимот "Волгар" означувал жители на ромеиската Тема Волгарија , но, не и посебна народност, доказ се и останатите документи од времето на охридскиот архиепископ Димитриј Хоматијан. Од негово време имаме зачувано записи на луѓе од Македонија кои се декларирале "по род Македонци" во времето кога Охрид бил во состав на Епирската држава, па со сигурност можеме да констатираме дека Македонец во тие документи представува етникум, а не географски поим. Таму имаме запис од Иван Иерекар од селото Власто (денeска Велестово, охридско) кој се изјасник дека е „по род Македонец“ во состав на тогашното деспотство Епир (J. Pitra, Analecta sacra et classica specilegio Solesmensi parta, t. VI Juris ecclesiastici graecorum selecta paralipomena. Parissis et Romae 1891, col. 315).

Името Волгарија ромеиската тема која ги опфаќаше териториите на етногеографските Македонија, Србија, Црна Гора и Албанија, беше причина да сите  народи од Македонскиот Полуостров, недоволнообразованото  свештенство да ги нарече со едно име - Бугари. Оттогаш, за атињаните се` што беше словенско православно, беше бугарско. Но, не бугарско како етноним, туку како подвид на Ромеите, како поданици на Pомеија и дел од ромеиската култура и држава. Toa свештенство сонуваше за воскрснување на старата Pомеија, која ќе ги опфати и краишта од ромеиската тема Волгариja.

Петар Делјан

Петар Делјан бил син на Гаврило Радомир, а внук на Самоил. Имено, кога ја освоил Лариса, Гаврило Радомир се вљубил во убавата Ирина, поради која ја истерал својата жена, ќерка на унгарскиот крал, која била бремена. Таа се вратила кај татка си во Унгарија. Така, Делјан се родил таму. Тоа го вели Михаил Деволски во Виенскиот додаток на Хрониката од Скилица.

Името на Петар Дејлан на старомакедонски јазик знаичи „делен“, т.е. одвоен од кралското семејство.

Унгарскиот историчар, Г. Фехер, смета дека Гаврило Радомир, уште додека бил жив Самоил, ја истерал женаси, унгарската принцеза, не поради Ирина, што е дел на една легенда, туку поради заладените односи меѓу Самоил и младиот унгарски крал Стефан, брат на принцезата. Имено, Самоил стапил во сојуз со непријателот на Унгарија, банатскиот кнез Ајтон, што значи се определил против политиката на братот на својата снаа. Петар Делјан е роден во женскиот манастир Веспремволди, во кој се сместила бремената унгарска принцеза по враќањето од Македонија. Таму Петар останал се до доаѓањето на унгарскиот двор, каде што ја добил титулата "бан".

Белграѓани прикажани како Волгари со Петар Делјан, Скилица 11 век 

Петар Делјан, откако бил:

"подигнат од војската на штит", во Белград бил избран "за цар".

Имено, таму бил пречекан од претставниците на востаниците. Може да се претпостави дека при изборот на Делјан за цар, вмешал прсти и неговиот вујко, унгарскиот крал Стефан. Откако Петар Делјан бил назначен за цар, на пат наидувал на поддршка од населението против pомеиската власт. За брзо време бил освоен градот Ниш и Скопје и востанието се проширило на поголемиот дел на територијата на Македонија. Востанието на Делјан директно влијаело врз востанието против pомеиската власт во градот Драч, на чело на ова востание бил Тихомир. Делјан плашејќи се од судир за превласт меѓу двете востанија, предложил здружување на двете војски. Војниците на Тихомир отишле на страната на Делјан.
Бидеќи ова востание имаше за цел ослободување на Македонија, односно обновување на Самоиловото царство , според охридскиот Архиепископ- Теофилакт :

''се ореле бунтовничките песни низ Македонија''

, што јасно покажува дека Македонците го доживувале Самоиловото царство како свое,... Што не било случај со населението од Мизија- Бугарија кое не учествувало во овие големи востанија.

Делјан ce упатил кон Солун, каде што на лекување се наоѓал pомеискиoт император Михаил 4.

Исплашен, императорот избегал за Цариград, оставајќи ја власта во Солун и целокупното свое богатство на Михаил Ивец, најверојатно син на Самоиловиот војвода Ивец. Затоа е и разбирливо зошто Ивец помладиот веднаш му се придружил, заедно со сето императорко богатство, на Самоиловиот внук. Предавањето на богатството се одиграло недалеку од Солун. Делјановите востаници не го зазеле градот.

Востаниците ја ослободиле цела Македонија, без Солун, се разбира, како и областите околу Витоша, Осогово и Тесалија. Против pомеиската власт се кренало и населението во Епир.

Pомеја, немајќи сили да му се спротивстави на Делјан, повторно се погрижила на типичен pомеиски начин, со итрина, да се ослободи од новата опасност. Еве што пишува Михаил Псел кој патем бил личен познаник на Алусијан, за кого ќе стане збор подолу:

"Војната уште траеше, кога се случи нешто чудесно: еден од Ароновите синови, наречен Алусијан пријатен по нарав, сјаен по ум, значаен и успешен, стана најзаслужен за победата на царот... Кога разбра за случајот кај неговиот народ, кога дозна дека тие, во недостиг на царски род, незаконит син избрале да им царува, ги напушти децата, ја отфрли љубовта на сопругата и се брзна од крајниот исток да тргне на запад...''

Всушност, Алусијан, како директен потом на Самоил, бил избран од Михаил 4 да создаде раздор во востаничките редови, за пари, и ocвeтa се разбира.

Петар Делјан го пречекал како близок роднина, дури, според Скилица, му дал 40.000 војници и го испратил да го опсадува Солун. Опсадата била разбиена, војската, исто така, а самиот Алусијан одвај спасил глава. Се вратил поразен во Острово. За време на една вечера тој:

"ненадејно го фатил (Делјана -з.н.), му го исекол носот, му ги извадил очите, а сето тоа го направил со готвачки нож"

, соопштува Псел.

Како директен наследник, Алусијан од војската бил прогласен за цар. Новиот предводник на востаниците тајно го известил за тоа императорот во Цариград. Во даден момент Алусијан ја напуштил војската и избегал во pомеиската престолнина. Востаниците, оставени без водач, биле лесно разбиени. Во Цариград предавникот бил пречекан со врвни почести.

Слепиот Делјан, без да дава отпор, бил фатен и испратен во Солун.

"Откако го покорил и потчинил во своја власт востанатиот народ и откако поставил стратези по темите, императорот се вратил во престолнината со многу заробеници, меѓу кои бил и нивниот незаконски предводник со исечен нос и извадени очи".

соопштува понатаму Псел,

Последиците на неуспешното востание биле страшни:

Македонија била опустошена. Еден добар дел од нејзиното население императорот го претворил во робје, а не бил мал бројот на оние што ги изгубиле имотите. Цариград, со цел да го разбие етничкото единство на Македонците, во нивната татковина населил туѓи колонисти.

Михаил 4 во 1042 г. ги пренел албанците од јужна Италија на Македонскиот Полуостров (Балканот) и ги населил во месноста Арбан, за да ги прекине и ослаби овoj дел на народт и нивните врски.

Малото востание во Лариса, Тесалија, подигнато од македонското влашко население во 1066 година, чија цел било вклучување во востанието и на македонското население, подоцна го овозможило кревањето на востанието во Скопје, под водство на Ѓорги Војтех.

И востанието во Лариса, како по правило, било предадено од неговиот водач, Никулица Делфин, богат феудалец, кој ја искористил првата можност да му се предаде на императорот Константин Десетти Дука, предавајќи го на тој начин и самото востание.

Само шест години по востанието во Тесалија, во 1072 година, Македонија повторно ја потресе востанички бран. Причина: новата финансиска политика на Pомеја, по нејзините порази против Италија и поразите во Мала Азија. Со поразите кај Манцикерт од страна на Турците Селџуци, Pомеја ги загуби богатите поседи во Мала Азија, а по заземањето на Бари од страна на Норманите, таа го загуби и последниот посед во Јужна Италија.

Центар на востанието бил градот Скопје, а водач на востаниците скопскиот првенец Ѓорѓи Војтех.

Востаниците се собрале во Призрен и оттаму побарале помош од зетскиот крал Михаил, кој бил во роднински врски со Самоил. Михаил бил син на зетскиот кнез Стефан Воислав, син на Самоиловата ќерка Косара, која, како што е познато, се омажила за кнезот на Зета, Јован Владимир. Значи, кралот Михаил бил правнук на Самоил, па оттука и обраќањето на востаниците до него. Тие, фактички, го ценеле неговото царско потекло. Сметале на неговата помош и од друга причина:

тој ветил дека ќе ја поддржи нивната желба да го обноват Самоиловото царство.

Не се излажале: зетскиот владетел подготвил 300 души заедно со својот син Константин Бодин, и ги испратил во Призрен. Бодин во овој град бил прогласен за цар, при што го сменил името Константин во Петар, во чест на Петар Делјан.

Во својата "Историја" Никифор Вриениј, како сведок на она што се случувало тогаш во Македонија, запишал:

"Императорот Михаил (Михаил Седми Дука - з.н.) тогаш се бореше со големи грижи, зашто Скитите (поточно: Печенезите - з.н.) вршеа изненадни напади на Тракија и Македонија, а Востаницитего отфрлија ромејското ропство и пустеа и пленеа. Беа заземени Скопје и Ниш..."

Како што се гледа и од хрониката на Вриениј, во почетокот востанието имало вонреден успех: покрај Скопје и Ниш, еден дел од востаниците, предводени од Петрило, го зазеле и Охрид и тргнале кон Костур, каде што биле разбиени. Тоа ги поттикнало Pомеиите да минат во контраофанзива.

Огромна војска, под водство на Михаил Саронит, тргнала кон Скопје. Уплашен, Ѓорги Војтех им го предал градот без борба. Царот Бодин, кој во меѓувреме го зазел Ниш, тргнал назад, кон Скопје. Востаниците и војниците на Саронит се сретнале во решавачка битка кај денешен Паун на Косово Поле. Бодин доживеал пораз. Тој и Ѓорѓи Војтех биле фатени и испратени за Цариград.

По пат Војтех умрел, а Бодин, по повеќемесечно ропство, бил откупен и се вратил во Зета.

На двапати Pомеја испраќала војски во Македонија да го докрајчат востанието, при што тие сееле пустош околу себе. Меѓу другото, опустошиле многу градови, а ги уништиле и царските палати изградени во Преспа уште за времето на цар Самоил. Во последното пустошење на Македонија учествувал, како војсководител, и веќе споменатиот Никифор Вриени, кој, кон крајот на 1073 година:

"го скротил народот на Словинија" и одново го ставил под pомеиска власт.

Меѓутоа, Константин Бодин нема да мирува. Како што пишува во едно писмо Теофилакт Охридски:

"Во Охрид работите се многу страшни. Пределот на Мокра (дел од Охридската тема - з.н.) е заграбен од робот и отстапникот (станува збор за К. Бодин - з.н.), а Багора (македонска планина - з.н.) ја завладеа бунтовникот. Со еден збор, се е лошо".

Пустошења, страдања, глад, помории, ја погодуваа македонската земја, бран по бран, едноподруго. И нови освојувања, востанија и буни, исто така. Јован Звонара во својата "Хроника" ќе забележи дека во 1064 година:

"Узите (турска група племиња - з.н.), преминувајќи го Дунав, ја преполовиле сета земја покрај реката. Имало, како што велат, 60.000 души, такви што можеле да носат оружје. Оттука упаднале во Македонија, ја заплениле и стигнале до Елада".

Рудолф Кадонис во делото "Ерусалимската експедиција" (1083-1085) ќе рече дека "...гласникот... го вознемири императорот Алексиј: Босмунд Вискард (син на норманскиот крал - з.н.) го преминал Јадран и ја зазел Македонија".

А pомеискиот писател Ефрем ќе лелека:

"Леле, леле, заземен е оној град Солун, велам, метрополата на Македонците".

Во 1096 година учесниците во Првиот крстоносен поход кон Ерусалим ќе минат низ Македонија.

"Крстоносците, најпосле, ќе напише монахот Роберт, влегоа во една област (областа на Драч - з.н.), многу богата со секакви блага, па поминувајќи од село во село, од тврдина до тврдина, од град во град, дојдоа до Касторија (Костур - з.н.) и таму торжествено го прославија Господовото раѓање, па повеќе дни се одмораа.

Но, кога од жителите побараа пазар за продавање, не можеа да го постигнат тоа, зашто сите им бегаа од пред очи, мислејќи дека нашите се дојдени за грабеж и пустошење на целата земја. Затоа нашите, поради недостиг на храна, беа принудени да ограбуваат, да пленат овци, свињи и се што можеше да се употреби за храна...

Излегоа од Касторија и дојдоа во Пелагонија, во која се наоѓаше некаква тврдина од еретици, па од секаде ја нападнаа... Додека трештеа трубите и летаа копја и стрели веднаш ја ограбија и сите нејзини богатства ги изгореа, заедно со самите жители...".

Cтанува збор за повторен процут на богомилството во Македонија за време на династијата на Комнени (1081-1185). Очигледно: уништената тврдина во Пелагонија била богомилска а жртвуваните жители - богомили.

И Теофилахт Охридски, само десетина години по овој настан, ќе му напише на Јован Комнен, син на постариот брат на императорот:

"Некој си од монасите и свештениците (станува збор за богомилскиот водач попот Василиј -з.н.), кој за моја несреќа го презре Бога и се оддаде на бесрамност, отфрлајќи го човечкиот срам, па зеде лик на блудница, го отфрли светиот лик и стана месојадец наместо посник, развратник наместо воздржан... Затоа, нареди таа заразна и општа болест да се истера од овие места. Ако пак јас го фатам, тој ќе умре во кулата како општествено и државно зло".

Богомилското и павликијанското движење особено се засилиле по смртта на Алексиј Први Комнен (1118), за време на неговите наследници. Очигледно, ликвидирањето на попот Василиј и неговите истомисленици во 1111 година во Цариград, не влијаело на ширењето на богомилството. Во животописот на епископот Иларион Мегленски стои дека:

''и самиот император Мануил Први Комнен (1143-1180) "за малку" ќе се подал на влијанието на овој ерес''.

И Иларион, како, впрочем, и Теофилакт Охридски, добиле вонредни овластувања од Цариград за акциите што треба да ги преземат за ликвидирање на богомилското учење. Колку движењето на богомилите се проширило и се зацврстило на македонскиот простор зборува и податокот дека во 1140, 1143 и 1156/57 година во pомеиската престолнина биле свикувани црковни собири, исклучително посветени на прашањата: како да се уништи богомилството!

Кон крајот на 12. век богомилството ја опфатило цела Македонија. Тоа не било тешко, зашто, во основа, богомилството било антифеудално движење. Неговото учење проповеда демократизам во сиромаштијата, скромен и едноставен живот, непослушност кон власта. А сето тоа било блиску до основните егзистенцијални норми на Македонецот. Затоа тој така широкоградо и го прифатил овој нов ерес.

На крајот на 12. век и на почетокот на 13. век, Pомеија попаднала во економска, социјална и политичка криза. Под притисок на Норманите, во поголем дел од Македонија се распаднала pомеиската управа. Биле разнишани и pомеиските придобивки во северозападниот дел. Еден од оние што раскинале со византискиот двор бил и Добромир Хрс, кој во тоа време располагал со 500 вооружени луѓе и бил управник на Струмица. По Струмица, откако се кренал против Цариград, тој го освоил градот Просек, кој лежел на влезот на Вардар во Демиркаписката Клисура. Тоа се случило во 1185 година.

Државата на Добромир Хрс

Слабостите на pомеиското општество се појавиле со целата своја силина набргу по смрта на pомеискиот император Маноил 1 Комнен, (1143 – 1180). Борбата за власт проследена со чести крвави вооружени пресметки, прогони и сурови казни, довело до намалување на авторитетот на централната власт и засилување на крупните земјопоседници и чиновништвото кои ја узурпираат власта и не ги почитуваат законите, што од друга страна ја довеле државата на работ на пропаста.

Обидот на Андроник 1 Комнин (1183-1185) да воведе ред и да го ограничи самоволието во државата, не дал некои поголеми резултати пред се поради жилавиот отпор на феудалната опозиција. Во периодот на безвластие состојбата на зависното население се влошила до тој степен да тие почнале да се бунтуваат. Ги напаѓале домовите на богатите земјопоседници и ги уништувале должничките книги. Дополнително состојбата во Pомеја била усложнета со навлегувањето на Норманите во 1185 година. По истоварувањето во реонот на Драч, Норманите незапирливо поминуваат низ Македонија пљачкајќи го Солун и другите македонски градови и села. Под нивниот притисок се распаднала pомеиската управа во поголемиот дел од Македонија.

Распадот на pомеиската управа во Македонија овозможил создавање на поволни услови за осамостојување на одделни македонски феудалци. Во периодот кога во Pомеја доаѓа на власт Исак 2 Ангел (1185-1195), како надоврзување на востанието на Петар и Асен во Бугарија, на историската сцена во централниот дел на Македонија се појавува македонскиот феудалец Добромир Хрс.

На почетокот Хрс имал мирни релации со цариградскиот двор, но тој се подготвувал кога ќе дојде време да ја зголеми својата власт. Условите биле создадени во 1189 година со навлегувањето на крстоносците од 3-oт крстоносен поход што ги предводел императорот Фридрих 1 Барбароса. Еден нивни одред, во потрага по храна, се упатил во Македонија. Пред да ги напуштат овие предели крстоносците воспоставиле врска со Добромир Хрс. Но по нивното заминување, Pомеја повторно успеала да ја наложи врховната власт врз непослушните вазали, а Хрс бил затворен. Но по кратко време тој бил ослободен и поставен за управник на Струмица.

Желбата конечно да се осамостои од централната власт, Хрс ја користи во првите години на владеењето на Алексиј 3 Ангел (1195-1203), кога дошло до вриење во западните провинции на царството.Тргнувајќи од Струмица, тој во утврдениот град Просек, над левиот брег на Вардар, при влезот во Демирхисарската Клисура. сместил избрана посада и го преместил своето седиште. Градот го снабдил со одбранбени справи и со доволно количество храна. Територијата на Хрс се простирала на запад и на југ до границите на Прилепската тема, на север, до границите на Скопската тема а на исток и југоисток, до провинциите Струмица и Малешево со Мородвизд.

На освоената територија Хрс ги укинал „ромејските" закони и вовел „варварска" власт. Оттаму тој напаѓал на Серската област. Во 1199 година била организирана експедиција против Хрса, предводена лично од pомеискиот цар, но под ѕидините на тврдиот град pомеиската војска претрпела пораз. Посадата на Просек му нанесла на непријателот тешки загуби особено со каменофрлачките, со кои вешто ракувал еден бивш pомеиски наемник. Во текот на борбите Хрсовите војници извршиле и еден ноќен напад и при тоа ги уништиле pомеиските справи за опсада.

Никита Хонијат, еден од најпознатите pомеиски историчари од втората половина на 12 и почетокот на 13 век, во својата „Историја" дава многу важни податоци за походот на pомеискиот император Алексиј 3 Ангел (1195-1203), во 1199 год. против Добромир Хрс, и неуспешната опсада на средновековниот град Просек. Во неговата „Историја“ (№сеtае Сhtoniatae Historia, Воппае 1835, р. 643-647; 665-669; 672.) тој ќе забележи:

„Императорот тргна за Кипсала, според планот да им помогне на тракиските градови што беа нападнати од Власите и Скитите. Освен тоа сакаше да го фати и Хрс или пак да ги прекрати барем неговите ненадејни грабачки походи во областа на Сер. Хрс беше мал, дебеличок Влав, кој, кога Петар и Асен се одметнаа од Ромеите, ним не им се придружи. Напротив, дури им се спротивставуваше со оружје и со своите петстотини луѓе, и притоа се поврза со Ромеите. Малку подоцна беше откриено дека тој сепак одржувал врски со Власите и дека настојувал да добие што поголема власт со намера да издаде самостоен посед. Во врска со тоа беше затворен, но подоцна беше повторно ослободен и испратен да ја чува Струмица. Меѓутоа, тој ги изневери очекувањата на императорот, бидејќи го обнови стариот план и почна, без да се срами, да им нанесува несреќи на соседните Ромеи...

Така тоа одеше. Императорот ја напушти Кипсела и замина за Солун, а оттаму продолжи против Хрс. А овој Влав ја присвои Струмица, освен тоа ја зазеде тврдината Просек и ја направи свое седиште. Потоа на разни начини уште повеќе ја зацврсти тврдината, која и без тоа по природа беше јака... Ромеите ја запоставија и без посада ја оставија оваа пркосна тврдина бидејќи не помислуваа на опасност од вoлгарите. Меѓутоа, Хрс ја присвои и направи од неа несовладливо упориште пред Ромеите. Тој прибра таму одбрани борци, постави насекаде направи за фрлање, изгради и наполни амбари со намирници и пушти овци и говеда да пасат по тесните појаси на каменот. Имено тврдината по обем не беше мала, таа се протегаше доста далеку...

Хрс, владеејќи ја оваа силна тврдина, не се исплаши кога императорот тргна против него, туку се подготвуваше за одбрана. Мал број Ромеи, кои беа искусни во војната... му советуваа на императорот... да го заобиколи Просек и најнапред да ги нападне другите тврдини и села што ги држеше Хрс, и дури потоа да го нападне Просек... Меѓутоа, императорот не го послуша тој совет и силовито се упати кон Просек, сакајќи да се увери дали е тврдината навистина неосвоива како што слушаше за неа.

Кога пристигна до Просек, го постави шаторот и реши веднаш да ја нападне тврдината. Ромеите се бореа храбро, над очекувањето и правеа дела достојни за почит и чудење... Меѓутоа, набргу согледаа дека сиот нивни напор бил залуден... Работата одеше многу бавно, а непријателот постојано ги притискаше озгора и им нанесуваше загуби... Под такви услови храбрите војници не можеа ништо да сторат и се повлекоа назад со тешко срце...

Утредента тргнаа повторно на јуриш, меѓутоа, по настанот од претходниот ден непријателот беше охрабрен и силовит. Направите за фрлање, со кои се служеа варварите, отепаа многу наши, бидејќи тие можеа лесно да стрелаат озгора... Преку ноќ излегоа варварите од тврдината и им ги искршија на Ромеите направите за фрлање, што тие ги беа поставиле на блиските ридишта. Ноќната стража многу се исплаши и избега до шаторот на протовестијарот Јован.. Освен тоа, низ стрмните падини тркалаа широки и со обрачи обвиени вински буриња и со тоа ја плашеа војската, која во темнината не можеа да разбере од каде потекнува вревата... Императорот согледа дека на тој начин не може да ја постигне целта, а освен тоа немаше намера таму да се задржува подолго време, па затоа стапи во преговори..“

По неуспехот, pомеискиот цар бил присилен на спогодба, со која му ја признал власта на Хрса врз градовите Струмица и Просек, во својство на жупан и топарх. Исто така бил договорен и брак помеѓу Хрс и ќерката на протостраторот Маноил Камиц. По таков начин Хрс се зацврстил како независен господар на централниот дел на Македонија. Тоа го потврдува и „Хрониката" на Теодор Скутариот. Иако оваа хроника претставува компилација од трудовите на повеќе автори, таа содржи и доста дополнителни податоци, меѓу кои и изворни податоци за осамостојувањето на македонскиот феудален владетел Добромир Хрс и создавањето на „независно кнежевство" со седиште во Просек. Во својата хроника Скутариот ќе забележи:

„ (Хрс) по заземањето на Струмица и утврдувањето во Просек си создаде седиште на независно кнежевство... Таа (тврдина) нема голема и соодветна ширина, се издига скоро до облаците и се простира како некаков ѕид. Целата е од камен... (Под неа) е направен премин колку да тече реката, која порано се викала Аксиос, а сега Вардар, и колку да помине од источниот дел еден пешак или коњаник. На горниот западен дел, на чијшто врв на карпата е и градот, е изградена и тврдината Просек, на која ниту искачувањето на пешаците што влегуваат е лесно, ниту пак слегувањето.. Како нејзин господар Хрс воопшто не беше загрижен за нападот...Меѓутоа, (Ромеите), кога го сторија тоа, се уверија дека избрзале...

Хрс сепак се согласи да преговара (за мир) и посака од императорот по негова повелба да го владее Просек и да се ожени за жена од благороден род. Императорот го прифати тоа и се повлече оттаму и, влегувајќи во Константинопол, му испрати жена на Хрс...

На гозбата невестата не јадела и не пиела како младоженецот и од тоа му било јад...

Тој, пак, откако подоста си помрморил по варварски, рекол потоа: „Не јади и не пиј!...“

Но по кратко време, односите меѓу Хрс и Ромеиите повторно се влошиле. Причина за нарушување на односите било одбивањето на царот да плати откуп за дедо му на Хрс, кој подолго време чмаел во бугарско ропство. Меѓутоа, Хрс го ослободил Камиц, плаќајќи 200 центенари злато на име откупнина. Откако Камиц се ослободил и се вратил во Просек, побарал од царот да му ја надомести откупнината. Царот го одбил барањето, а протостраторот, заедно со Хрс, презеле воена акција во западните провинции. Најнапред ги зазеле Пелагонија и Прилеп, потоа навлегле во Тесалија и поттикнале востание, што довело дури и Пелопонез да се одметне од централната власт.

Ромеите во меѓувреме опремиле војска и ја упатиле против Хрс и Камиц. Ромеиската војска најпрвин ја презела Пелагонија и Прилеп, а потоа и Тесалија, со што биле скршени силите на Камиц. Во 1201 година Ромеите со измама загосподариле со Струмица. А Хрс бил потиснат во изолираниот Просек, каде што му се губи секоја трага.

Хрс во Просек го преместил и седиштето на својата територија, која во текот на наредните години ја проширил до Прилеп и на дел од Пелагонија, како и во некои делови на Тесалија.

Во 1201 година Ромеиската војска ги вратила Струмица, Прилеп и Пелагонија, а потоа тргнала на Просек. Во исто време и бугарските воени сили биле ставени во акција. Тие во 1203 година, една година по паѓањето на Просек повторно под Ромеиска власт, влегле во градот, освојувајќи го и на тој начин уништувајќи ја самостојноста на Хрс

Во 1204 година крстоносците го нападнале Цариград. Неговите вооружени сили не можеле да им се спротивстават ниту ним, ниту на поморските сили на Венеција. Ромеиската држава се распаднала.

Крстоносците еден дел од Македонија вклучиле во штотуку формираното Солунско царство. Во некои македонски градови сместиле воени единици составени од западноевропски рицари. Некои македонски градови, како Скопје, Охрид и Бер, во меѓувреме, потпаднале под бугарска власт.

По смртта на бугарскиот цар Калојан, во Македонија својата власт ја зацврстил кнезот Стрез, кој, иако потекнувал од бугарска царска лоза, го проширил владеењето по долината на Вардар до Солун, а на запад до Охрид. По неговата смрт, во 1214 година, Македонија потпаднала, заедно со Скопје и Охрид, под епирска власт. Десет години подоцна Епирците го зазеле Солун. По нивниот пораз од Бугарите кај Клокотница во 1230 година, Македонија, Тракија и дел од Албанија биле вклучени во границите на Бугарското царство. Наместо Ромеи, сега по епархиите, како и во администрацијата, дошле Бугари. Охридската архиепископија, сега уште повеќе изгубила од своето значење.

Во 1241 година, Македонија потпаднала под никејска власт. Пет години подоцна Никејците го зазеле и Солун.

Во 1261 година било обновено Ромеиското царство. Завршил еден период од 50 години од историјата на македонскиот народ, исполнет со многу политички промени и со лесно менување на господарите. Ромеја владеела спокојно во Македонија само во наредните 20 години.

Во 1282 година кралот Милутин, со својата феудална војска, навлегол во Македонија.

Стефан Душан во 1345 година, заземајќи го Сер, ја освоил Македонија. Меѓутоа, Солун останал Ромеиска енклава.

Tерминот „бугарски“ е вештачки и не го означува етничкото, туку поданичкото значење на жителите на темата. Тука би можеле да додадеме дека е точно тоа и дека  овој термин има поданичко значење, но не на државата, не на темата, значи припадност кон црквата. Жителите на оваа тема порано биле поданици Јустинијана Прима и подоцна на Охридската архиепископија како нејзината наследничка. Тие биле поданици на црква која е афтокефална и непотчинета на ниеден од најголемите престоли, па ниту на Цариградската црква.

За Цариградската патријаршија употреба на секој црковната јазик кој не е атински е прост, вулгарен. Дали тука можеме да ги бараме корените на овој термин со кои денес Бугарите се гордеат или пак во латинскиот превод на Библијата, познат како „Вулгата“. Латинскиот јазик долго време бил званичен јазик во Источното римско царство а со тоа и во употреба во епархиите на автокефалната Јустинијана Прима. Или пак корените на бугарското име треба да ги бараме на друго место, како што вели pомеискиот историчар Никифор Григора: 

„сeверно од Истар лежи област низ која поминувала мала река, која жителите ја нарекувале Boлга. Оттаму е изведено и самото име на Бугарите, кои првобитно биле Скити“.

Сепак Барските анали покажуваат дека без разлика на името на територијата која ја наметнуваат ромеите, во географскте и етничките граници на Македонија живеел народ кој се именува како Македонци.  Народ кој сака да ја има својата самостојност и кој заради својата автономност не е прифатен ниту од Истокот ниту од Западот.

 

Теофилакт Охридски, од Еврип,  бил  Архиепископ на Охридската Архипископија од 1090 г. до 1119 г. Познат е по тоа што го има напишано "Пространото Св. Климентово Житие" каде објаснува дека за него Волгари се сите поданици на ромеиската тема Волгарија. Бидејќи и самиот Теофилакт Охридски  бил жител на темата Волгарија, се сметал за Волгарин  (види Пространото Житие на Св. Климент, Охридски ракопис во Румянцев музей во Москва. Збирката на Григорович под број 818, лист стр. 11-6 до ЗЗ-б. / Архивен институт на БАН (кутия 3, папка 4.)

Друг охридски Архиепископ од 1216 година, Димитриј Хоматијан, родум од Ликија (Мала Азија), поради тоа што немал добри познавања до каде се простираат границите на ромеиската тема Волгарија, сите народи на Македонскиот Полуостров ги нарекува  Волгарои. Во познатата “Охридска Легенда“, тој објаснува дека “Волгарите“ го населуваат Илирик ( денешна : Србија, БиХ, Црна Гора, Хрватска, Далмација и Панонија). - Охридска легенда- автора на житието — охридския архиепископ Димитрий Хоматиан; Ал.Милев, жития на Климент Охридски" , 1966 г. ).  “Папата го ракоположил Св. Методиј за архиепископ на Моравија и Волгарија (миcли на тема Волгариjа ), а Св. Kлимент бил ракоположен од Св. Методиј за епископ на "Волгарискиот народ"- пишува Хоматијан (Ив. Дуйчев, Краткото Климентово житие от Димитрий Хоматиан, в „Климент Охридски, сборник от статии по случай 1050 години от смъртта му" БАН, София, 1966 г., стр. 161—171).

Дека во тоа време поимот "Волгар" означувал жители на ромеиската Тема Волгарија , но, не и посебна народност, доказ се и останатите документи од времето на охридскиот архиепископ Димитриј Хоматијан. Од негово време имаме зачувано записи на луѓе од Македонија кои се декларирале "по род Македонци" во времето кога Охрид бил во состав на Епирската држава, па со сигурност можеме да констатираме дека Македонец во тие документи представува етникум, а не географски поим. Таму имаме запис од Иван Иерекар од селото Власто (денeска Велестово, охридско) кој се изјасник дека е „по род Македонец“ во состав на тогашното деспотство Епир (J. Pitra, Analecta sacra et classica specilegio Solesmensi parta, t. VI Juris ecclesiastici graecorum selecta paralipomena. Parissis et Romae 1891, col. 315).

Името Волгарија ромеиската тема која ги опфаќаше териториите на етногеографските Македонија, Србија, Црна Гора и Албанија, беше причина да сите  народи од Македонскиот Полуостров, недоволнообразованото  свештенство да ги нарече со едно име - Бугари. Оттогаш, за атињаните се` што беше словенско православно, беше бугарско. Но, не бугарско како етноним, туку како подвид на Ромеите, како поданици на Pомеија и дел од ромеиската култура и држава. Toa свештенство сонуваше за воскрснување на старата Pомеија, која ќе ги опфати и краишта од ромеиската тема Волгариja.

Дури и Македонците, Aкаранците, Етолците во  Атина и Тесалија, негаторите на македонците и влахофините го нарекуваа Бугари. Таму  никогаш не се населиле Бугари, ниту пак Бугарија некогаш  ја владееле таа територија; во 7 век таму се забележани кнежевствата на племињата Милинги, Езерци, Војунити и Велегезити. 

За време на грчкото националослободително востание 1821-1829 г., постоеше една многу позната песна за премавнување на различностите на етносите кои ја населувале денешна Јужанa Грција и создавање на една грчка нација: 

“Албанци, Власи, Бугари, луѓе кои говорите на други јазици, придружете се“ ( 1. Victoria Clark, Why Angels Fall. A journey through Orthodox Europe from Byzantium to Kosovo Macmillan: London, 2000 ISBN: 0 333 75185 X; 2. FATHER GREGORY TILLETT, The British Orthodox Church).


Ова погрешно грчко именување на сите народи од Македонскиот Полуостров  како Бугари, а со тоа и Македонците, бугарската историографија крајно необјективно и извитоперено го користи да ги представи Македонците како дел од бугарскиот народ. Особено поради тоа што и дел од македонската ителегенција од крајот на 18 и целиот 19 век прифати од Грците сите народи од Македонскиот Полуостров да ги нарекува Бугари, наместо словени. 

Од 1767 год., Охридската Архиепископија е укината по ургенција на  негаторите на македонците и Македонија потпаѓа под јуриздикција на Цариградската Патријаршија, целосно контролирана од негатори на македонците  и негаториски клир со благослов на султанот.

Во тоа време, Патријаршијата отвара негаторски училишта ширум Македонија, на странски  јазик. Негаторски учители го наметнале терминот бугар, бугарски јазик, како синоним за македонец и македонски јазик. Така и некои наши преродбеници, македонскиот народен јазик го нарекуваа бугарски, но не мислејќи на бугарски, онаков каков што сега го знаеме, туку на македонски. 

Инаку, пред тој период, во Македонија никогаш  не се употребувал зборот бугар како синоним за македонски и не постои ниту еден пишан историски извор, постар од 18 век, каде некој Македонец се изјаснил како бугарин или својот јазик го нарекол бугарски

 

НЕКОИ ПОДАТОЦИ ЗА БУГАРИТЕ ОД 13 ВЕК

Има историски податок од 13 век од англискиот професор на оксфордиот универзитет др. Роџер Бакон (1211-1294), со највисока универзитетска титула Доктот Мирабилис, дека бугарите од денешна Бугарија говореле турски јазик. 

Tој факт тој не го пренесол од некој друг извор, туку во 13 век лично ја посетил денешна Бугарија - Мала Бугарија (меѓу Стара Планина и Дунав) и вистинска азијатска Бугарија (Голема Бугарија), па во своето дело „Опус Мајус 1268 г. вели:

      „Мала Бугарија е во Европа и таму тие (бугарите) го говорат јазикот на бугарите кои живеат во Голема Бугарија, која е во Азија'' (Kazan. The Enchanted Capital)

Русите, за прв пат ги нарекле антите (словените од Бугарија) бугари дури во средината на 19 век (Кепен 1850, c. 196; 1852: 40; 1861, c. 62, Каранастас-Радова 2001, c. 23). 

Во тој период, царска Русија се стреми да создаде руска марионета, вештачка држава Бугарија и нова словенска нација Бугариja, од различните словенски племиња кои живееја на територијата на денешна Бугарија. За таа цел, Русите мораа да ги тргнат вистинските Бугари, да им го замрат името, па затоа ги нарекуваа Гагаузи, а вистинските Бугари во Болгаростан (руска колонија) почнаа да ги нарекуваат Татари и го променија името на нивната држава од Болгаростан во Татарстан. Едноставно, мораше да се скрие вистината дека вистинските Бугари се турки народ, азијатомонголски

Сепак, Гагаузите и во 20 век се декларирале по руските пописи како етнички Бугари (Державин 1937, c. 87 | Державин 1914: c. 13).  

      6-ти  ДЕЛ    7-ми  ДЕЛ     8-ми  ДЕЛ